Proktologia jest dziedziną medycyny, o której pacjenci mówią niewiele lub wcale, ponieważ dotyczy wstydliwych partii ciała człowieka. Nie ma jednak sensu unikać tego tematu, ponieważ prędzej czy później wielu z nas będzie potrzebowało pomocy proktologa. Czym zajmuje się lekarz tej specjalizacji? Jakie objawy wskazują, że powinniśmy się wybrać do gabinetu proktologicznego?
Lekarz proktolog jest specjalistą w zakresie profilaktyki, diagnostyki oraz leczenia chorób ostatniego odcinka przewodu pokarmowego, na który składają się:
Choć elementy te znajdują się na końcu układu trawiennego, pełnią wiele istotnych funkcji, które wpływają na prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. To właśnie w tym miejscu zachodzi końcowy etap wchłaniania niektórych witaminy K, H (biotyny) oraz witamin z grupy B, wody, elektrolitów i soli mineralnych, a także alkoholu i niektórych leków (np. paracetamol). Niestrawione resztki pokarmów w końcowym odcinku układu pokarmowego są stopniowo zagęszczane i formowane z masę kałową, która wydalana jest z organizmu podczas defekacji.
Te partie ludzkiego ciała uznawane są za wyjątkowo intymne i wstydliwe. Z tego powodu wielu pacjentów, mimo niepokojących objawów, unika wizyty u proktologa lub decyduje się na nią bardzo późno, gdy objawy są już bardzo uciążliwe.
Wszelkie niepokojące objawy ze strony układu pokarmowego, w tym problemy z wypróżnianiem, powinny skłonić nas do wizyty u proktologa. Zmiana barwy i formy kału, zaparcia bądź nawracające biegunki to wyraźny sygnał ostrzegawczy, którego nie wolno lekceważyć. Z lekarzem warto skonsultować się, gdy:
Skierowanie do proktologa otrzymamy od lekarza rodzinnego. Wizytę u specjalisty – na NFZ lub prywatną - możemy zarezerwować on-line przez serwis LekarzeBezKolejki.pl. Z konsultacją nie warto zwlekać, zwłaszcza przy wystąpieniu krwawienia z odbytu, które może być objawem nowotworu jelita grubego.
Do wizyty u proktologa nie trzeba się szczególnie przygotowywać. Należy jedynie wziąć ze sobą wyniki badań dotyczące układu pokarmowego oraz odpowiednio zadbać o higienę na wypadek badania.
Każda wizyta u proktologa powinna rozpocząć się od szczegółowego wywiadu medycznego. Lekarz może pytać pacjenta o przebyte schorzenia oraz historię chorób występujących w rodzinie, aktualne wyniki badań, jak również o nawyki żywieniowe czy szeroko rozumiany tryb życia. Wbrew pozorom te ostatnie informacje mogą być bardzo pomocne w procesie diagnostycznym, ponieważ wiele chorób proktologicznych swoje źródło ma w źle skomponowanej diecie i nieregularnym odżywianiu się.
Podczas wizyty proktolog może wykonać szereg badań diagnostycznych. Podstawową i często demonizowaną procedurą jest badanie per rectum, czyli badanie palcem przed odbyt. Choć nie należy ono do komfortowych, jest szybkie i umożliwia ocenę budowy i stanu odbytnicy, kanału odbytu oraz samego odbytu. Do innych procedur, które wykonać może proktolog, zalicza się:
W ramach pogłębionej diagnostyki proktolog może zlecić wykonanie zdjęcia RTG jelita grubego, wlewu doodbytniczego, a także badań laboratoryjnych i biochemicznych.
Do gabinetu proktologa pacjenci najczęściej zgłaszają się z problemem nawracających zaparć bądź biegunek, żylakami odbytu, a także szczeliną odbytu. Choć choroby te nie są groźne, dla pacjentów są wyjątkowo bolesne i uciążliwe. Proktolog leczy również: