Szkliwiak — co to za nowotwór?

Szkliwiak to rzadki, zwykle miejscowo złośliwy nowotwór, rozwijający się najczęściej w obrębie żuchwy. Wywodzi się z pozostałości nabłonka szkliwotwórczego i charakteryzuje się powolnym, ale naciekającym wzrostem, który prowadzi do zniszczenia kości. Choroba nie daje zazwyczaj przerzutów do odległych narządów, jednak ze względu na skłonność do nowotworów wymaga starannego i radykalnego leczenia chirurgicznego. Szkliwiak jest nowotworem, który może rozwijać się latami, dlatego często bywa wykrywany dopiero w zaawansowanym stadium. Wczesna diagnostyka odgrywa kluczową rolę w skutecznym leczeniu i poprawie rokowania pacjentów. 

Dostępne terminy telewizyt u lekarza rodzinnego

Przyczyny szkliwiaka

Przyczyny powstawania szkliwiaka nie są do końca poznane. Uważa się, że nowotwór ten rozwija się z pozostałości komórek nabłonka szkliwotwórczego, które pozostają w kościach szczęki i żuchwy po zakończeniu procesu formowania zębów. Istnieją doniesienia sugerujące, że ryzyko jego wystąpienia może wiązać się z nieprawidłowościami w rozwoju zawiązków zębowych oraz obecnością torbieli zębopochodnych. Niektóre badania wskazują również na udział zmian genetycznych, które mogą wpływać na niekontrolowany podział komórek. Mimo to, powstanie szkliwiaka najczęściej ma charakter przypadkowy i trudno wskazać jednoznaczny czynnik sprawczy. 

Objawy szkliwiaka

Objawy szkliwiaka mogą przed długi czas rozwijać się powoli i nie dawać się we znaki choremu. Dlatego choroba często bywa wykrywana dopiero w bardziej zaawansowanym stadium. Najczęściej zauważalne są zmiany w obrębie żuchwy, które prowadzą do deformacji twarzy i problemów z codziennym funkcjonowaniem. 

Do typowych objawów szkliwiaka należą:

• powiększenie i zniekształcenie kości szczęki lub żuchwy;
• uczucie napięcia i obrzmienia w miejscu guza;
• ból nasilający się wraz ze wzrostem zmiany;
• rozchwianie lub przesuwanie zębów w okolicy guza;
• trudności w gryzieniu i mówieniu;
• rzadziej drętwienie lub mrowienie w obrębie twarzy. 

Z czasem objawy mogą być coraz bardziej uciążliwe, a naciekający charakter szkliwiaka sprawia, że nieleczony nowotwór prowadzi do rozległego uszkodzenia kości. Dlatego szybka diagnostyka i rozpoczęcie leczenia mają kluczowe znaczenie dla rokowania pacjenta.

Leczenie szkliwiaka

Leczenie szkliwiaka polega przede wszystkim na chirurgicznym usunięciu zmiany wraz z odpowiednim marginesem zdrowych tkanek. Takie postępowanie daje największe szanse na uniknięcie nawrotu, ponieważ guz ma zdolność naciekania kości i otaczających struktur. W niektórych przypadkach konieczna bywa rozległa resekcja fragmentu żuchwy lub szczęki, a następnie rekonstrukcja ubytku, aby przywrócić prawidłową funkcję i estetykę. Radioterapia i chemioterapia stosowane są niezwykle rzadko i zazwyczaj nie przynoszą satysfakcjonujących efektów. 

Po zabiegu pacjent wymaga regularnych kontroli obrazowych i klinicznych, ponieważ szkliwiak może pojawić się ponownie nawet po wielu latach. Osoba, u której podejrzewa się ten nowotwór, powinna zgłosić się do chirurga szczękowo-twarzowego, który zajmuje się diagnostyką i leczeniem zmian w obrębie twarzoczaszki.  

Pamiętaj, że wizytę u wybranego specjalisty z łatwością umówisz poprzez portal LekarzeBezKolejki.pl.

Jakie są rokowania szkliwiaka?

Rokowania w przypadku szkliwiaka zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby oraz sposobu leczenia. Ponieważ guz ma tendencję do miejscowego naciekania i nawrotów, konieczne jest możliwe radykalne usunięcie zmiany. Po pełnym wycięciu szansa na wyleczenie jest duża, jednak u części pacjentów dochodzi do ponownego pojawienia się guza, nawet po wielu latach. 

Szkliwiak rzadko daje przerzuty do odległych narządów, dlatego ogólne przeżycie pacjentów ocenia się jako dobre. Kluczowe znaczenie ma regularna kontrola po zakończonym leczeniu, aby w razie nawrotu możliwie szybko podjąć kolejne działania terapeutyczne. Szkliwiak jest więc nowotworem o stosunkowo dobrym rokowaniu, jednak wymagającym czujności i systematycznej opieki specjalistycznej. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie znacznie zwiększają szanse na trwałe wyleczenie oraz zachowanie dobrej jakości życia. 

Bibliografia

1. Drugacz, J. i inni (2006). Szkliwiak żuchwy — zębopochodny guz miejscowo złośliwy. Opis przypadku i przegląd piśmiennictwa. Chirurgia Polska, 8, 1, s. 95–100.
2. Bittar, R.F., Lehn, C.N. (2016). Czy postępowanie zachowawcze odgrywa jeszcze rolę w leczeniu szkliwiaka? Hospital do Servidor Público Estadual – IAMSPE, Brazil, s. 37-39. 
3. Łapienis, M. i inni (2008). Szkliwiak zatoki szczękowej — opis przypadku. Otolaryngologia Polska, 62, 6, s. 784-786.

Autor