Czym jest cykl bezowulacyjny?

Cykl bezowulacyjny to cykl miesiączkowy, w którym nie dochodzi do owulacji, czyli uwolnienia komórki jajowej z jajnika. Brak owulacji może mieć różne przyczyny. Wpływ na cykl mogą mieć:

• zaburzenia hormonalne;
• silny lub przewlekły stres;
• zbyt intensywny wysiłek fizyczny;
• duże zmiany masy ciała;
• niektóre choroby.

Cykle bezowulacyjne występują również w określonych okresach życia, np. w pierwszych latach po rozpoczęciu miesiączkowania, po porodzie czy w okresie perimenopauzy.

Czy cykl bezowulacyjny jest normalnym zjawiskiem?

Pojedynczy cykl bez owulacji zdarza się każdej zdrowej kobiecie i nie wymaga leczenia. Jeśli jednak regularnie obserwujesz u siebie brak owulacji, Twoje miesiączki są bardzo nieregularne albo od dłuższego czasu bezskutecznie starasz się o ciążę, skonsultuj się z ginekologiem. Wczesne wykrycie przyczyny znacznie ułatwia przywrócenie prawidłowego cyklu. 

Wizytę u wybranego specjalisty możesz umówić bez wychodzenia z domu na portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Cykl bezowulacyjny — objawy

Gdy występują u Ciebie cykle bezowulacyjne, Twój organizm wysyła sygnały związane przede wszystkim ze zmianami w dotychczasowym wzorcu krwawienia oraz z funkcjonowaniem układu rozrodczego. Do objawów cykli bezowulacyjnych należą:

• brak miesiączki;
• brak śluzu szyjkowego;
• nieregularne krwawienia;
• wahania podstawowej temperatury ciała.

Jakie są najczęstsze przyczyny braku owulacji?

Owulacja zachodzi sprawnie tylko wtedy, gdy Twój mózg, tarczyca i jajniki ściśle ze sobą współpracują. Do zaburzeń tej współpracy prowadzą: 

• zaburzenia osi podwzgórze — przysadka — jajnik: stres, rygorystyczne diety, mordercze treningi lub guz przysadki hamują wydzielanie hormonów sterujących jajnikami;
• zespół policystycznych jajników: nadmiar androgenów bezpośrednio blokuje dojrzewanie pęcherzyków w Twoich jajnikach;
• hiperprolaktynemia: podwyższony poziom prolaktyny skutecznie hamuje proces jajeczkowania;
• niedoczynność tarczycy: nieprawidłowy poziom hormonów tarczycy rozregulowuje Twoją gospodarkę płciową;
• spadek funkcji jajników: przedwczesna niewydolność (POI — Premature Ovarian Insufficiency), niska rezerwa jajnikowa (DOR — Diminished Ovarian Reserve) czy perimenopauza stopniowo wygaszają owulację;
• przejściowe zmiany: cykle bezowulacyjne u młodych dziewczyn (dojrzewanie), cykle bezowulacyjne po porodzie czy cykl bezowulacyjny po odstawieniu antykoncepcji wynikają z czysto naturalnego dostosowywania się organizmu do nowych warunków.

Jak diagnozuje się cykl bezowulacyjny?

Ponieważ cykl bezowulacyjny bywa „dyskretny”, ocena wymaga obserwacji oraz badań laboratoryjnych i obrazowych, do których należą:

• oznaczenie poziomu progesteronu — badanie krwi wykonane w drugiej połowie cyklu (około 7 dni po przewidywanej owulacji) sprawdza, czy powstaje ciałko żółte. Niski poziom progesteronu wskazuje na brak owulacji;
• monitoring USG — lekarz ocenia podczas badania wzrost pęcherzyka Graafa oraz sprawdza, czy doszło do jego pęknięcia;
• testy owulacyjne (pik LH) — wykrywają wzrost hormonu luteinizującego w moczu. Pamiętaj jednak, że dodatni test sygnalizuje jedynie gotowość organizmu do owulacji, ale nie gwarantuje, że do niej doszło;
• oznaczenie poziomu AMH — pozwala ocenić rezerwę jajnikową, choć nie daje odpowiedzi, czy w konkretnym cyklu wystąpiła owulacja;
• pomiar podstawowej temperatury ciała — spłaszczony wykres temperatur bez wzrostu w drugiej fazie sugeruje cykl bezowulacyjny.

Jak leczyć cykle bezowulacyjne?

Sposób leczenia zależy wyłącznie od tego, co zakłóca pracę Twoich jajników. Po ustaleniu przyczyny lekarz dobierze postępowanie dopasowane do Twoich potrzeb: 

• modyfikacja stylu życia — zmiana diety, redukcja stresu oraz dopasowanie aktywności fizycznej pozwalają przywrócić owulację, zwłaszcza przy zaburzeniach wagi;
• leczenie choroby podstawowej — uregulowanie hormonów tarczycy, obniżenie prolaktyny czy terapia PCOS często przywracają regularne jajeczkowanie;
• farmakologiczna stymulacja owulacji — jeśli starasz się o ciążę, lekarz może wdrożyć leki stymulujące wzrost pęcherzyków (np. cytrynian klomifenu lub gonadotropiny) pod ścisłym monitoringiem USG;
• leczenie chirurgiczne — w wybranych przypadkach PCOS opornych na leczenie farmakologiczne stosuje się zabieg laparoskopowy (tzw. wiercenie/drilling jajników).

Cykle bezowulacyjne a ciąża i płodność

W cyklu, w którym nie dochodzi do uwolnienia komórki jajowej, nie możesz zajść w ciążę w sposób naturalny. Sporadyczny brak owulacji nie oznacza jednak trwałej bezpłodności. Pamiętaj też, że niedomoga ciałka żółtego to nie to samo co brak owulacji — przy niedomodze owulacja następuje, ale Twój organizm produkuje zbyt mało progesteronu, co utrudnia zagnieżdżenie się zarodka. W obu przypadkach odpowiednia diagnostyka pozwala podjąć skuteczne kroki terapeutyczne. 

Bibliografia

1. Munro, M. G., Balen, A. H., Cho, S., Critchley, H. O. D., Díaz, I., Ferriani, R., Henry, L., Mocanu, E., van der Spuy, Z. M., & FIGO Committee on Menstrual Disorders and Related Health Impacts, and FIGO Committee on Reproductive Medicine, Endocrinology, and Infertility (2022). The FIGO Ovulatory Disorders Classification System†. Human reproduction (Oxford, England), 37(10), s. 2446-2464. Doi: https://doi.org/10.1093/humrep/deac180.
2. Teede, H. J., Tay, C. T., Laven, J. J. E., Dokras, A., Moran, L. J., Piltonen, T. T., Costello, M. F., Boivin, J., Redman, L. M., Boyle, J. A., Norman, R. J., Mousa, A., Joham, A. E. (2023). Recommendations From the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 108(10), s. 2447–2469. Doi: https://doi.org/10.1210/clinem/dgad463.
3. Jones, K., & Sung, S. (2025). Anovulatory Bleeding. In StatPearls. StatPearls Publishing. 

Autor