Test PAPP-A – co to właściwie jest?

Jest to badanie przesiewowe, polegające na analizie stężenia białka PAPP-A (ang. Pregnancy-Associated Plasma Protein A) oraz wolnej podjednostki beta-hCG we krwi ciężarnej. Wyniki zestawia się z badaniem USG (tzw. testem złożonym), co zwiększa jego dokładność. W Polsce badanie nie jest obowiązkowe, ale często zalecane przez lekarzy ginekologów jako element standardowej opieki prenatalnej.

Wskazania do wykonania testu PAPP-A

Badanie PAPP-A zalecane jest wszystkim kobietom w ciąży jako element profilaktyki prenatalnej, jednak istnieją sytuacje, w których jego wykonanie jest szczególnie rekomendowane. Do najważniejszych wskazań należą: 

• wiek matki powyżej 35. roku życia;
• wcześniejsze urodzenie dziecka z wadą genetyczną;
• występowanie chorób genetycznych w rodzinie;
• nieprawidłowości stwierdzone w badaniu USG w pierwszym trymestrze.

Na czym polega test PAPP-A?

Test PAPP-A składa się z dwóch elementów:

• pobrania krwi od przyszłej mamy (test PAPP-A z krwi);
• badania ultrasonograficznego (USG genetyczne).

Na podstawie tych danych specjalny program oblicza ryzyko wystąpienia wad chromosomalnych. Kluczowy jest odpowiedni czas przeprowadzenia badania. Najczęściej przeprowadza się go między 11. a 13. tygodniem ciąży (dokładnie między 11+0 a 13+6 tygodniem). To optymalny moment, aby uzyskać wiarygodne wyniki.

Test PAPP-A – jak się przygotować oraz ile czeka się na wynik?

Najważniejsze idąc na test PAPP-A jest, by:

• mieć przy sobie dokumentację medyczną — kartę ciąży;
• znać dokładny wiek ciąży oraz datę ostatniej miesiączki;
• przygotować dowód osobisty.

Do badania nie ma konieczności przystępować na czczo. Badanie może odbywać się w zależności od ośrodka rano, w południe lub wieczorem. 

Czas oczekiwania na wynik testu PAPP-A bywa różny. Zwykle od kilku dni do około 2 tygodni. W wielu przypadkach wyniki są dostępne szybciej.

Co wykrywa badanie PAPP-A?

Badanie pappa pozwala ocenić ryzyko:

• zespołu Downa;
• zespołu Edwardsa;
• zespołu Pataua;
• niektórych zaburzeń rozwoju płodu.

Warto jednak pamiętać, że jest to badanie przesiewowe, a nie diagnostyczne – wskazuje jedynie prawdopodobieństwo, a nie pewność wystąpienia choroby. Jego skuteczność w wykrywaniu zespołu Downa sięga nawet 90%, jeśli jest połączony z dokładnym USG. Mimo to nie daje 100% pewności – w przypadku niepokojących wyników lekarz może zalecić dalsze badania, np. amniopunkcję. Wynik testu PAPP-A przedstawiany jest jako ryzyko (np. 1:1000). Im wyższy mianownik, tym mniejsze ryzyko. Wynik uznaje się za prawidłowy, gdy ryzyko jest niskie, jednak ostateczną ocenę zawsze przeprowadza lekarz ginekolog.

Niedoczynność tarczycy a wynik testu PAPP-A – co warto wiedzieć?

Jeśli zmagasz się z niedoczynnością tarczycy, pewnie masz wiele wątpliwości dotyczących testu PAPP-A i wpływu choroby na jego wynik. Warto wiedzieć, że funkcjonowanie tarczycy ma istotny wpływ na przebieg ciąży oraz na wyniki niektórych badań prenatalnych – w tym właśnie testu PAPP-A. W kontekście niedoczynność tarczycy a wyniku testu PAPP-A należy zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii:

• u kobiet z niewyrównaną niedoczynnością tarczycy może dochodzić do zmian w stężeniu białka PAPP-A we krwi;
• poziom PAPP-A bywa obniżony, co może sugerować wyższe ryzyko wad genetycznych;
• jednocześnie zmiany hormonalne mogą wpływać na poziom beta-hCG.

To oznacza, że wynik testu może być zafałszowany – wskazywać na podwyższone ryzyko, mimo że płód rozwija się prawidłowo. Dlatego interpretacja wyników zawsze powinna uwzględniać stan zdrowia matki.

Test PAPP-A – podsumowanie

Podsumowując, badanie PAPP-A to ważny element świadomego prowadzenia ciąży. Dostarcza ono istotnych informacji, które – odpowiednio zinterpretowane – mogą pomóc w zapewnieniu dziecku jak najlepszej opieki już od pierwszych tygodni życia prenatalnego. Kluczowe znaczenie ma jednak nie tylko samo wykonanie testu, ale także zrozumienie jego roli, możliwości i ograniczeń. Dzięki temu jako przyszła mama możesz podejmować decyzje na podstawie wiedzy, a nie strachu, co przekłada się na większy komfort psychiczny i poczucie bezpieczeństwa w tym wyjątkowym czasie. Wiele kobiet w badaniu pierwszego trymestru pokłada nadzieje na poznanie płci dziecka, aczkolwiek test PAPP-A nie służy do ustalania płci dziecka, a jego głównym celem jest ocena ryzyka genetycznego. Mimo to często podczas wykonywania USG lekarz ginekolog może dostrzec charakterystyczne elementy w budowie płodu wskazujące na daną płeć.

Wizytę u wybranego specjalisty, m.in. z dziedziny medycyny rodzinnej, możesz umówić za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Bibliografia

1. Mandryka-Stankewycz S., Perenc M., Dec G., Sieroszewski P. (2009). Nieinwazyjny test prenatalny w I trymestrze ciąży (pomiar NT oraz oznaczenia β-hCG i PAPP-A) w diagnostyce wad płodu w populacji polskiej – porównanie biochemicznych norm własnych i danych światowych. Ginekologia Polska, 80, s. 851-855
2. Stembalska A., Łaczmańska I., Dudarewicz L. (2011). Nieinwazyjne badania prenatalne w diagnostyce aneuploidii chromosomów 13, 18 i 21 – aspekty teoretyczne i praktyczne. Ginekologia Polska, 82, s. 126-132

Autor