Posiew kału — kiedy bada się kał na obecność bakterii? Jak pobrać próbkę?

Publikacja:: 2026-08-17 17:01

Aktualizacja:: 2026-08-17 17:19

Biegunka, ból brzucha, gorączka lub obecność krwi w stolcu mogą wymagać dokładniejszej diagnostyki. Czy w takiej sytuacji warto wykonać posiew kału? W tym artykule znajdziesz informacje odnośnie do wskazań do wykonania tego badania oraz zasady przygotowania próbki do badania.

Autor

Z tego artykułu dowiesz się, że:

Posiew kału jest badaniem mikrobiologicznym, z którego pomocą sprawdza się, czy w kale obecne są bakterie lub pasożyty odpowiedzialne za występowanie objawów zakażenia przewodu pokarmowego np. szczepy Escherichia coli, Salmonelli czy Listerii monocytogenes. Lekarz może zlecić posiew kału, gdy podejrzewa zakażenie bakteryjne lub występują niepokojące objawy, takie jak: krew w stolcu, przewlekająca się biegunka, oddawanie więcej niż 6 stolców w ciągu doby. Próbkę kału do posiewu pobiera się do specjalnego, sterylnego pojemnika z łopatką i należy ją dostarczyć od laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania. Na wyniki czeka się zwykle około 10 dni.

Czym jest posiew kału?

Posiew kału to badanie mikrobiologiczne, które pozwala sprawdzić, czy w próbce kału znajdują się bakterie lub pasożyty odpowiedzialne za zakażenie przewodu pokarmowego. Jego celem jest identyfikacja drobnoustrojów wywołujących biegunkę i inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Rutynowy posiew kału umożliwia wykrycie najczęstszych bakterii powodujących zakażenia jelitowe, takich jak Salmonella, Shigella czy Campylobacter. Jeśli objawy lub wywiad medyczny wskazują na inne możliwe przyczyny zakażenia, diagnostykę można rozszerzyć o kolejne bakterie, m.in. Yersinia enterocolitica, Listeria monocytogenes czy chorobotwórcze szczepy Escherichia coli. Badanie kału może służyć nie tylko do rozpoznania zakażenia, ale również wykrycia nosicielstwa niektórych drobnoustrojów. Pamiętaj, że samo wykrycie bakterii w kale nie zawsze oznacza chorobę — interpretacja wyniku zależy od obecności objawów i stanu klinicznego pacjenta.

Kiedy lekarz zleci posiew kału?

Posiew kału nie jest wykonywany rutynowo przy każdej biegunce. Większość ostrych zakażeń przewodu pokarmowego ma podłoże wirusowe i ustępuje samoistnie. Lekarz może zlecić badanie wtedy, gdy objawy sugerują zakażenie bakteryjne lub istnieje większe ryzyko powikłań. Posiew kału należy wykonać w przypadku:

ciężkiego przebiegu choroby z objawami odwodnienia, silnym bólem brzucha lub koniecznością hospitalizacji;
obecności krwi, śluzu lub ropy w stolcu, zwłaszcza gdy towarzyszy temu gorączka powyżej 38,5°C;
biegunki utrzymującej się dłużej niż 7 dni;
oddawania więcej niż 6 stolców na dobę;
ciąży, podeszłego wieku, obniżonej odporności lub chorób współistniejących;
sytuacji epidemiologicznych;
przewlekającej się biegunki u dzieci, obecności krwi w stolcu lub podejrzenia zakażenia Clostridioides difficile u dzieci starszych i dorosłych po antybiotykoterapii.

Jeśli objawy Cię niepokoją, zgłoś się do lekarza POZ. W przypadku dzieci o potrzebie wykonania badania kału decyduje pediatra lub lekarz POZ. Natomiast w sytuacjach nagłych, takich jak silne odwodnienie, bardzo wysoka gorączka, obecność krwi w stolcu lub ciężki stan chorego, należy zgłosić się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (SOR) lub Izby Przyjęć oddziału internistycznego bądź oddziału chorób zakaźnych. W przypadku przewlekłych lub nawracających dolegliwości lekarz POZ może skierować pacjenta do gastroenterologa lub lekarza chorób zakaźnych.

Wizytę u wybranego specjalisty możesz umówić bez wychodzenia z domu na portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Jak pobrać próbkę kału do badania?

Pobranie próbki kału do badania wymaga zastosowania kilku podstawowych zasad. Odpowiedni sposób pobrania, właściwy pojemnik oraz szybkie dostarczenie materiału do laboratorium mają znaczenie dla wiarygodności uzyskanego wyniku.

Jak przygotować się do pobrania próbki?

Przed pobraniem próbki kału przygotuj specjalny, sterylny pojemnik z łopatką, który możesz kupić w aptece lub otrzymać w laboratorium. Nie używaj słoików ani innych domowych naczyń, ponieważ mogą zanieczyścić próbkę!

Jeśli badanie wykonywane jest w kierunku pasożytów, przed pobraniem materiału nie stosuj leków przeczyszczających ani preparatów przeciwpasożytniczych bez konsultacji z lekarzem. W przypadku naprzemiennego występowania biegunki i zaparć do badania najlepiej pobrać stolec biegunkowy.

Jak prawidłowo pobrać próbkę kału?

Aby wynik badania był wiarygodny, zastosuj się do poniższych zasad:

oddaj stolec do czystego i suchego naczynia, np. wyparzonego nocnika;
nie pobieraj próbki bezpośrednio z muszli klozetowej;
za pomocą łopatki pobierz niewielką ilość kału — około 2-5 g lub 2-5 ml w przypadku stolca płynnego;
materiał pobierz z kilku różnych miejsc tej samej porcji stolca;
jeśli w stolcu widoczne są krew, śluz lub ropa, pobierz próbkę również z tych fragmentów.

U niemowląt i małych dzieci materiał można pobrać z pieluszki, pod warunkiem że została wcześniej wyprasowana gorącym żelazkiem.

W niektórych przypadkach sposób pobrania próbki może się różnić. Na przykład podczas badania w kierunku pasożytów często konieczne jest pobranie trzech próbek w odstępach 2-4 dni. Z kolei przy podejrzeniu zakażenia bakteriami inwazyjnymi lekarz może zlecić dodatkowo wymaz z odbytu. W razie wątpliwości warto stosować się do zaleceń laboratorium lub lekarza.

Jak przechowywać i dostarczyć próbkę do laboratorium?

Do badania użyj sterylnego, plastikowego pojemnika ze szczelną pokrywką i łopatką. Jeżeli otrzymałeś pojemnik zawierający żel lub podłoże transportowe, nie usuwaj go. Takie zestawy wykorzystuje się przede wszystkim do badań bakteriologicznych oraz wymazów z odbytu.

Po pobraniu próbki pamiętaj o kilku ważnych zasadach:

podpisz pojemnik, wpisując imię i nazwisko, datę urodzenia oraz datę i godzinę pobrania;
dostarcz materiał do laboratorium jak najszybciej, najlepiej w ciągu 2 godzin od pobrania;
jeśli nie możesz przekazać próbki od razu, przechowuj ją w lodówce w temperaturze 4-8°C;
nie zamrażaj pobranego materiału.

Czas oczekiwania na wynik badania zwykle wynosi od kilku do 10 dni. Uzyskany wynik zawsze skonsultuj z lekarzem, ponieważ dopiero jego interpretacja w połączeniu z objawami klinicznymi pozwala podjąć decyzję o wdrożeniu odpowiedniego leczenia. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnej antybiotykoterapii i związanych z nią działań niepożądanych.

Bibliografia

Sattar, S.B.A., Singh, S. (2024). Bacterial Gastroenteritis. StatPearls [Internet]. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513295/?report=printable (Dostęp: 07.2026)
Akhondi, H., Goldin, J., Simonsen, K.A. (2025). Bacterial Diarrhea. StatPearls [Internet]. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551643/?report=printable (Dostęp: 07.2026)
Tomaszewski, M. (2026). Badanie kału na obecność jaj pasożytów. Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/51055,badanie-kalu-na-obecnosc-jaj-pasozytow (Dostęp: 07.2026)
Przybylska-Feluś, M. (2017). Badanie mikroskopowe stolca. Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/136506,badanie-mikroskopowe-stolca (Dostęp: 07.2026)
Dzierżanowska-Fangrat, K. (2014). Kiedy posiew kału ma wartość diagnostyczną? Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.19.5.12. (Dostęp: 07.2026)
Gowin, E. (2024). Kiedy warto wykonać posiew stolca u dziecka z objawami infekcji przewodu pokarmowego zgłaszającego się do lekarza POZ? Medycyna Praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.3.1.61. (Dostęp: 07.2026)

Autor

Karolina Filipiak - Jestem studentką IV roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Tworzenie artykułów medycznych pozwala mi rozwijać zainteresowania związane z biologią i zdrowiem człowieka oraz dzielić się wiedzą w przystępny sposób. W swoich tekstach stawiam na rzetelność, opierając się na wiarygodnych źródłach i zasadach Evidence Based Medicine.

Zobacz profil autora Karolina Filipiak