Histerektomia — co to jest za procedura medyczna?

Histerektomia to lecznicze postępowanie operacyjne, które polega na częściowym lub całkowitym usunięciu macicy. Jest to drugi najczęściej wykonywany zabieg ginekologiczny u kobiet. Operacja ta może być wykonywana w celach terapeutycznych lub profilaktycznych, w zależności od wskazań medycznych.

Histerektomia może być elementem leczenia onkologicznego w przypadku nowotworów szyjki macicy, macicy lub jajników, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów. Decyzję o wykonaniu histerektomii podejmuje ginekolog, gdy wykona szczegółową diagnostykę i oceni ryzyko zabiegu. Decyzja zawsze jest podejmowana wspólnie z pacjentką. Po poinformowaniu jej o wszystkich skutkach leczenia pacjentka, szczególnie w wieku rozrodczym musi podjąć świadomą zgodę. Musisz pamiętać, że histerektomia uniemożliwia zajście w ciążę, nawet jeśli jajniki nie zostały usunięte.

Histerektomia może być związana z przyczynami nowotworowymi, jak i nienowotworowymi np. z zaawansowaną endometriozą lub mięśniakami. Histerektomia jest zabiegiem poważnym i mocno wpływającym na organizm, dlatego po zabiegu musisz regularnie poddawać się kontroli ginekologicznej. Częstotliwość kontroli jest uzależniona od przyczyny wykonywania histerektomii, w przypadku przyczyn nowotworowych lekarz może zalecić kontrolę dwa razy do roku, a w przypadku przyczyn niezwiązanych z nowotworem raz do roku.

Jakie są rodzaje histerektomii?

W zależności od wskazań medycznych istnieją różne rodzaje tego zabiegu.  

Ze względu na usuwany obszar rozróżniamy:

• częściową histerektomię — polega na usunięciu macicy z pozostawieniem szyjki macicy. Wadę tej metody jest brak eliminacji ryzyka raka szyjki macicy, ponieważ szyjka macicy pozostaje nienaruszona;
• całkowitą histerektomię — polega na usunięciu macicy i szyjki macicy, z usunięciem jajników lub bez; 
• histerektomię radykalną — polega na usunięciu macicy, szyjki macicy, górnej części pochwy i przymacicza;
• histerektomię radykalną metodą Wertheima — polega na usunięciu macicy, szyjki macicy, górnej części pochwy, przymacicza, węzłów chłonnych, jajowodów i jajników. 

Histerektomię można wykonać różnymi technikami. Obecnie znane techniki to:

• histerektomia pochwowa — najstarsza technika wykonywania histerektomii. Zabieg wykonywany jest przez kanał pochwy;
• histerektomia brzuszna — wykonuje się ją przez nacięcie poprzeczne przez ścianę brzucha powyżej kości łonowej;
• histerektomia pochwowa wspomagana laparaskopowo — zabieg rozpoczyna się od laparoskopii, a ostateczne usunięcie macicy odbywa się przez kanał pochwy;
• całkowita laparoskopowa histerektomia — macica zostaje odłączona od jej przyczepów za pomocą laparoskopów, a następnie usuwana przez małe nacięcia w jamie brzusznej;
• histerektomia robotyczna — wykonywana jest przez zdalnie sterowane „roboty chirurgiczne”, które pozwalają na dokładniejszą kontrolę pola widzenia oraz mogą naśladować ruchy ręki chirurga, ale eliminują ich drżenie.

Jakie są wskazania do wykonania histerektomii?

Ze względu na to, że histerektomia jest poważnym i nieodwracalnym zabiegiem, wskazania do jej wykonania muszą być konkretne i potwierdzone szeroką diagnostyką. Do takich wskazań zaliczamy:

• nowotwory ginekologiczne — najczęściej w przypadku raka macicy, szyjki macicy, jajników lub jajowodów;
• endometrioza — w bardzo ciężkich przypadkach, w szczególności, gdy ból jest tak silny, że nie mija po lekach przeciwbólowych, a wcześniejsze operacje zachowawcze nie przyniosły poprawy;
• mięśniaki macicy — ich duża liczba lub rozmiar mogą powodować silne krwawienia; 
• wypadająca macica — gdy macica się obniża lub wypada i nie ma innej możliwości leczenia. 

Warto porozmawiać ze swoim ginekologiem o wszystkich możliwych metodach leczenia wymienionych chorób.

Jak przygotować się do histerektomii?

Prawidłowe przygotowanie do histerektomii może zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań po jej wykonaniu. Przed zabiegiem ginekolog zleci Ci badania laboratoryjne, takie jak morfologia, badanie układu krążenia, grupę krwi, badania obrazowe i ocenę anestezjologiczną. Pamiętaj, aby zawsze poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych przez Ciebie lekach oraz chorobach przewlekłych, ponieważ mogą one wpłynąć na przebieg zabiegu. 

Histerektomię u kobiet w wieku rozrodczym wykonuje się zazwyczaj w pierwszej połowie cyklu (między 6 a 12 dniem), dlatego też warto notować daty miesiączek, aby dokładnie ustalić termin operacji. 

Jak przebiega histerektomia?

Przebieg operacji jest zależny od techniki, którą będzie wykonywany, a także od zakresu operacji. Histerektomię wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. Można ją wykonać tradycyjną metodą, czyli przez otwarcie powłok brzusznych, przezpochwowo lub laparoskopowo. Metody laparoskopowe oraz robotyczne są metodami mniej inwazyjnymi w porównaniu do klasycznych metod chirurgicznych.

Histerektomia wykonywana jest przez ginekologa lub ginekologa onkologa, na sali operacyjnej będzie znajdował się również anestezjolog i personel pielęgniarski. 

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Jak wygląda rekonwalescencja po histerektomii?

Czas rekonwalescencji po histerektomii zależy od metody oraz obszaru, który został usunięty. Zazwyczaj trwa od kilku do kilkunastu tygodni. Przez pierwsze tygodnie mogą utrzymywać się dolegliwości takie jak ból, uczucie ciągnięcia w podbrzuszu lub przejściowy obrzęk. Po operacji musisz unikać dźwigania ciężkich przedmiotów, intensywnego wysiłku fizycznego oraz stosować się do zaleceń lekarza do momentu wygojenie się rany. W zależności od wykonywanej pracy oraz techniki, którą zastosowano, zwolnienie od pracy trwa zazwyczaj 4-8 tygodni. Ważne jest, aby przez około 9 tygodni od zabiegu powstrzymać się od współżycia. W trakcie rekonwalescencji zakazane jest również używanie tamponów.

Jakie są najczęstsze powikłania po histerektomii?

Histerektomia, jak każda operacja, wiąże się z ryzykiem wystąpienia powikłań. Do najczęstszych powikłań po histerektomii zaliczamy:

• krwawienie; 
• zrosty pooperacyjne;
• zaburzenia oddawania moczu;
• przejściowe nietrzymanie moczu.

Jeśli pojawi się u Ciebie gorączka, silny ból w podbrzuszu, nasilone krwawienie, ropne wycieki z rany — pilnie skontaktuj się ze swoim ginekologiem lub udaj się na SOR, ponieważ mogło dojść do zakażenia rany, a taki stan może zagrażać twojemu życiu lub zdrowiu!

Życie seksualnie po histerektomii — co się zmieni po zabiegu?

Życie seksualne po histerektomii może budzić twoje obawy. Na ten moment wyniki badań dotyczących zmian w życiu seksualnym po histerektomii są niejednoznaczne. To znaczy, że nie ma jednoznacznej odpowiedzi na Twoje pytanie. Jeśli podczas zabiegu zostały usunięte jajniki, prawdopodobnie pojawi się spadek libido, ze względu na brak produkcji hormonów odpowiedzialnych za jego występowanie. Wszelkie pytania i obawy, które pojawią się w Twojej głowie, omów ze swoim ginekologiem, ponieważ każda sytuacja kliniczna jest inna i wymaga indywidualnego podejścia, a pomoże to podjąć Ci w pełni świadomą decyzję o operacji.

Bibliografia 

1. Dedden, S. J., Werner, M. A., Steinweg, J., Lissenberg-Witte, B. I., Huirne, J. A. F., Geomini, P. M. A. J., Maas, J. W. M. (2023). Hysterectomy and sexual function: a systematic review and meta-analysis. The journal of sexual medicine, 20(4), 447–466. DOI:10.1093/jsxmed/qdac051
2. Pickett, C. M., Seeratan, D. D., Mol, B. W. J., Nieboer, T. E., Johnson, N., Bonestroo, T., Aarts, J. W. (2023). Surgical approach to hysterectomy for benign gynaecological disease. The Cochrane database of systematic reviews, 8(8), CD003677. DOI:10.1002/14651858.CD003677.pub6
3. Bogani, G., Di Donato, V., Scambia, G., Raspagliesi, F., Chiantera, V., Sozzi, G., Golia D'Augè, T., Muzii, L., Benedetti Panici, P., D'Oria, O., Vizza, E., Giannini, A., On Behalf Of The Investigators Of The Italian Gynecological Cancer Study Group (2022). Radical Hysterectomy for Early Stage Cervical Cancer. International journal of environmental research and public health, 19(18), 11641. DOI:10.3390/ijerph191811641

Autor