Czym różni się endometrioza od adenomiozy?

Endometrioza, zwana gruczolistością zewnętrzną, w klasyfikacji ICD-10 oznaczona jest kodem N80. Z definicji jest to obecność błony śluzowej macicy (endometrium) poza jamą macicy. Objawia się głównie bólem podczas współżycia, bolesnymi i obfitymi miesiączkami, problemami z zajściem w ciążę oraz przewlekłym bólem miednicy mniejszej.

W zależności od lokalizacji ognisk choroby, endometrioza może dawać różne objawy:

• postać jelitowa – krwawienie z przewodu pokarmowego;
• postać szyjkowa – krwawienia kontaktowe;
• postać pęcherzowa – obecność krwi w moczu (krwiomocz).

Adenomioza (endometrioza wewnętrzna) to obecność gruczołów endometrium wraz z podścieliskiem w mięśniu macicy. Prowadzi to do przerostu mięśniówki macicy i może powodować jej powiększenie oraz nasilone dolegliwości bólowe.

Sprawdź dostępne terminy telewizyt u lekarza medycyny ogólnej

Objawy adenomiozy

Adenomioza w około 30% przypadków przebiega bezobjawowo. W pozostałych może powodować m.in.:

• bolesne i obfite miesiączkowanie;
• ból podczas stosunku (dyspareunia);
• niepłodność;
• krwawienia międzymiesiączkowe;
• przewlekły ból w miednicy mniejszej.

Jak zdiagnozować adenomiozę?

Ze względu na niespecyficzne objawy, które mogą występować w przebiegu adenomiozy, jej rozpoznanie jest trudne. Wymienione symptomy są częste w wielu schorzeniach ginekologicznych, co sprawia, że proces diagnostyczny bywa długi i wiąże się z koniecznością wykluczenia innych chorób. Pojawienie się objawów mogących wskazywać na adenomiozę powinno być sygnałem do rozpoczęcia lub poszerzenia diagnostyki.

Najlepszą metodą diagnostyczną adenomiozy jest laparoskopia, która umożliwia ocenę mięśniówki macicy i określenie stopnia zaawansowania choroby. Dodatkowo pomocny może być rezonans magnetyczny. Badanie ultrasonograficzne przezpochwowe (USG transwaginalne) jest najczęściej pierwszym badaniem obrazowym wykonywanym przez ginekologa, jednak jego skuteczność w rozpoznawaniu adenomiozy jest ograniczona.

Czy możliwe jest zajście w ciąże z adenomiozą?

U pacjentek z adenomiozą obserwuje się zwiększoną produkcję czynników prozapalnych, które mogą utrudniać zajście w ciążę. Tworzą one bowiem niekorzystne warunki dla transportu plemników oraz zagnieżdżenia i rozwoju zarodka.

W wielu przypadkach adenomioza nie uniemożliwia naturalnego zajścia w ciążę. Jednak u par, które przez dłuższy czas bezskutecznie starają się o dziecko, można rozważyć zastosowanie metody zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro).

Leczenie adenomiozy

Nie istnieją metody pozwalające na całkowite wyleczenie adenomiozy, jednak możliwe jest zmniejszenie uciążliwości jej objawów. Wyróżnia się następujące metody terapeutyczne adenomiozy:

• leczenie farmakologiczne – w celu redukcji bólu stosuje się m.in. niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ);
• terapia hormonalna – u pacjentek, które chcą zachować płodność i uniknąć zabiegów chirurgicznych mogących ją ograniczyć, stosuje się środki antykoncepcyjne, wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające hormony lub leki progesteronowe. Metody te mogą łagodzić objawy bólowe i nieprawidłowe krwawienia do czasu podjęcia decyzji o zajściu w ciążę;
• leczenie chirurgiczne – niektóre ogniska adenomiozy można usunąć laparoskopowo. W przypadku rozległych zmian u kobiet, które zakończyły prokreację, można rozważyć usunięcie macicy (histerektomię).

Decyzje dotyczące leczenia powinny być podejmowane po analizie wszystkich „za” i „przeciw” oraz po konsultacji ze specjalistą ginekologii i położnictwa.

Bibliografia

1. Tomassetti, C., Johnson, N. P., Petrozza, J., Abrao, M. S., Einarsson, J. I., Horne, A. W., Lee, T. T. M., Missmer, S., Vermeulen, N., Zondervan, K. T., Grimbizis, G., De Wilde, R. L. (2021). Międzynarodowa terminologia dotycząca endometriozy. Journal of Minimally Invasive Gynecology, 28, s. 1849–1859..
2. Gabryś, M. (2020). Adenomioza – diagnostyka i aktualne sposoby leczenia. Monografie po Dyplomie. Dostępne na: https://podyplomie.pl/monografie-po-dyplomie/34798,adenomioza-diagnostyka-i-aktualne-sposoby-leczenia. (Dostęp: 08.2025).

Autor