Czym jest lakierowanie zębów?

Aby dobrze zrozumieć, na czym polega lakierowanie zębów, warto zacząć od chemii szkliwa. W jamie ustnej nieustannie zachodzą dwa przeciwstawne procesy:

• demineralizacja szkliwa — utrata minerałów (głównie wapnia i fosforu) pod wpływem kwasów wytwarzanych przez bakterie próchnicotwórcze (m.in. Streptococcus mutans, Lactobacillus acidophilus), które przetwarzają cukry dostarczane z pożywienia;
• remineralizacja szkliwa — wbudowywanie minerałów (wapnia, fosforu i hydroksyapatytu) do uszkodzonej matrycy mineralnej zęba.

​Fluoryzacja skutecznie hamuje demineralizację i stymuluje remineralizację szkliwa, przywracając równowagę mineralną niezbędną do odbudowy zęba.

Na czym polega fluoryzacja zębów w praktyce stomatologicznej? Jest to zabieg polegający na miejscowej aplikacji preparatu o wysokim stężeniu fluoru. Najczęściej stosuje się profesjonalny lakier fluorowy do zębów (zawierający zazwyczaj 5% fluorku sodu — NaF, co odpowiada ok. 22 600 ppm jonów fluoru). Jony fluoru podczas procesu lakierowania zębów wzbogacają szkliwo, reagując z hydroksyapatytem i tworząc fluoroapatyt. Jest on znacznie bardziej odporny na działanie kwasów organicznych niż pierwotne szkliwo.

Zabieg lakierowania zębów krok po kroku

Zabieg najczęściej jest szybki, nieinwazyjny i w pełni komfortowy. Jeśli zadajesz sobie pytanie, czy lakierowanie zębów boli? Odpowiedź brzmi: absolutnie nie. Jest to zabieg całkowicie bezbolesny i bezkrwawy.

Jak wygląda lakierowanie zębów w gabinecie stomatologicznym? Proces składa się z kilku etapów: 

• oczyszczenie zębów — higienistka lub lekarz dentysta oczyszcza powierzchnie zębowe z płytki nazębnej i osadu za pomocą specjalnej szczoteczki oraz pasty;
• osuszenie zębów — jama ustna zostaje odizolowana od śliny wałeczkami z waty lub ssakiem (specjalnym urządzeniem do odsysania śliny), a zęby są delikatnie osuszane powietrzem z dmuchawki;
• aplikacja lakieru — preparat nanosi się pędzelkiem lub aplikatorem na wszystkie powierzchnie zębów. Lakier ma właściwość przylegania do wilgotnego środowiska, dzięki czemu szybko zastyga pod wpływem śliny, tworząc cienką warstwę ochronną na Twoich zębach.

Lakierowanie zębów u dzieci

Próchnica zębów mlecznych rozwija się znacznie szybciej niż w zębach stałych ze względu na ich cieńszą warstwę szkliwa i zębiny. Z tego względu lakierowanie zębów u dzieci stanowi podstawę profilaktyki.

Kiedy pierwsze lakierowanie zębów?

Rodzice często zastanawiają się, kiedy powinno mieć miejsce pierwsze lakierowanie zębów u dzieci. Wytyczne wskazują, że zabieg można przeprowadzić tuż po wyrżnięciu się pierwszych zębów mlecznych, jeśli dziecko znajduje się w grupie wysokiego ryzyka próchnicy. Standardowo pierwsze zabiegi wykonuje się około 1. do 2. roku życia podczas wizyt adaptacyjnych.

Lakierowanie zębów mlecznych pozwala uchronić najmłodszych przed tzw. próchnicą wczesną (butelkową), która może prowadzić do przedwczesnej utraty zębów, zaburzeń zgryzu oraz problemów z mową.

Lakierowanie zębów u dorosłych

Choć utarło się przekonanie, że fluoryzacja jest zabiegiem głównie dla dzieci, lakierowanie zębów u dorosłych przynosi ogromne korzyści zdrowotne. Lakier fluorowy zamyka otwarte kanaliki zębinowe, dzięki czemu relacja lakierowanie przynosi natychmiastową ulgę przy nadwrażliwości zębów, np. przy spożywaniu zimnych lub gorących posiłków.

Co więcej, w przypadku zmian typu white spot (biała plama próchnicowa) możliwe jest odwrócenie procesu bez konieczności borowania — lakierowanie zębów potrafi skutecznie zremineralizować początkowe stadia próchnicy. 

Fluoryzacja po higienizacji

Kompleksowa higienizacja składa się z usuwania kamienia (skaling), osadu (piaskowanie) oraz polerowania. Po takim zabiegu odsłonięte szyjki zębowe i mikroskopijne ubytki w szkliwie wymagają ochrony – dlatego połączenie piaskowania, skalingu i lakierowania (tzw. fluoryzacja po skalingu) chronią przed nadwrażliwością pozabiegową.

Lakierowanie zębów w ciąży

Zmiany hormonalne i ewentualne mdłości (kwasy żołądkowe niszczące szkliwo) podnoszą ryzyko próchnicy u ciężarnych. Lakierowanie zębów w ciąży jest całkowicie bezpieczne i zalecane, jednakże zawsze lepiej skontaktuj się z lekarzem dentystą i koniecznie poinformuj go o ciąży. 

Lakowanie a lakierowanie zębów

Częstym błędem pacjentów jest utożsamianie dwóch odrębnych zabiegów profilaktycznych. Sprawdź, czym się różni lakowanie i lakierowanie zębów:

Postępowanie po zabiegu

Aby lakier wywołał optymalny efekt depo-fluorowy (powolne uwalnianie jonów fluoru do śliny przez wiele godzin), konieczne jest przestrzeganie odpowiednich zaleceń pozabiegowych:

• jedzenie po lakierowaniu zębów: należy wstrzymać się od jedzenia i picia przez co najmniej 45–60 minut od zabiegu. Przez resztę dnia zaleca się spożywanie miękkich pokarmów.
• unikanie niektórych rodzajów pokarmu, np.:
  • twardych, lepkich oraz chrupiących produktów (orzechy, ciągutki, surowa marchew), które mogłyby mechanicznie zetrzeć lakier;
  • gorących napojów i alkoholu w dniu zabiegu;
  • produktów zakwaszających (cytrusy, soki, napoje gazowane).
• mycie zębów po lakierowaniu: zaleca się odczekanie z myciem zębów szczoteczką do następnego dnia lub minimum przez 12 godzin (chyba że lekarz zaleci inaczej). Daje to gwarancję maksymalnego wbudowania fluoru w struktury szkliwa.
• jak często robić lakierowanie zębów: częstotliwość dobiera lekarz na podstawie oceny ryzyka próchnicy (CAMBRA, ang. Caries Management by Risk Assessment). Standardowo u osób o niskim ryzyku zaleca się zabieg 2 razy w roku, natomiast u pacjentów o wysokim ryzyku próchnicy (oraz dzieci) nawet co 3 miesiące (4 razy w roku).

Bezpieczeństwo zabiegu

Pacjenci często zastanawiają się, czy fluoryzacja zębów jest bezpieczna oraz czy grożą im powikłania po lakierowaniu zębów.

Aplikacja lakieru stomatologicznego jest metodą miejscową. Lakier szybko zastyga, a ilość preparatu połykana przez pacjenta jest śladowa i całkowicie bezpieczna. Ryzyko ogólnego zatrucia fluorem przy prawidłowo wykonanym zabiegu nie istnieje.

A co z fluorozą? Fluoroza po lakierowaniu zębów nie występuje jako powikłanie po pojedynczych zabiegach gabinetowych. Fluoroza (przebarwienia i osłabienie struktury szkliwa) jest skutkiem długotrwałego, przewlekłego przyjmowania nadmiernych ilości fluoru drogą pokarmową (np. przedawkowanie suplementów diety lub połykanie pasty z fluorem w dzieciństwie w okresie rozwoju zawiązków zębowych).

Możliwe, sporadyczne powikłania po lakierowaniu zębów ograniczone są głównie do rzadkich reakcji alergicznych na składniki nośnika lakieru (np. kalafonię).

Efekty lakierowania zębów

Główne efekty po lakierowaniu zębów oraz korzyści zdrowotne po zabiegu to:

• redukcja ryzyka próchnicy nawet o 30–50% w uzębieniu mlecznym i stałym;
• natychmiastowe zmniejszenie nadwrażliwości zębów na bodźce termiczne i chemiczne;
• zatrzymanie i odwrócenie wczesnych zmian próchnicowych (remineralizacja plam);
• ochrona i wzmocnienie szkliwa wokół elementów aparatów ortodontycznych oraz wypełnień.

Lakierowanie zębów to uzupełnienie codziennej profilaktyki, a nie jej zastępstwo — nawet po zabiegu konieczne jest regularne szczotkowanie zębów pastą z fluorem, nitkowanie zębów oraz ograniczenie spożywania cukrów w diecie. 

Umów się na profesjonalną profilaktykę!

Chcesz skutecznie zabezpieczyć zęby swoje oraz swojego dziecka przed próchnicą i pozbyć się nadwrażliwości? Skontaktuj się z gabinetem stomatologicznym i umów wizytę profilaktyczną! Specjaliści dobiorą indywidualny plan higienizacji i fluoryzacji, dopasowany do potrzeb Twojego uśmiechu. Daj swoim zębom najlepszą ochronę popartą wiedzą medyczną!

Wizytę u wybranego specjalisty możesz umówić bez wychodzenia z domu na portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Bibliografia

1. Olczak-Kowalczyk, D., Mielczarek, A., Jackowska, T., Mielnik-Błaszczak, M., Turska-Szybka, A., Opydo-Szymaczek, J., Jurczak, A., Kaczmarek, U. (2022). Środki fluorkowe w zapobieganiu i leczeniu próchnicy i erozji zębów u dzieci, młodzieży i dorosłych – rekomendacje Polskich Ekspertów. Aktualizacja zaleceń: Indywidualna profilaktyka fluorkowa u dzieci, młodzieży – rekomendacje Polskich Ekspertów. Borgis - Nowa Stomatologia 2, w. 35-59. 
2. DOI: 10.25121/NS.2022.27.2.35
3. Matar, M.A., Darwish, S.S., Salma, R.S., Lotfy, W.A. (2023). Evaluation of the antibacterial activity of Enamelast® and Fluor defender® fluoride varnishes against Streptococcus mutans biofilm: an in vitro study in primary teeth. European Archives Paediatric Dentistry 24, s. 549–555. DOI: 10.1007/s40368-023-00811-4
4. Irmaleny, Wulandari, E., Hidayat, O.T. (2022). The effectiveness usage of fluoride varnish as a non-invasive method to prevent caries: Scoping review. Journal of International Dental and Medical Research, 15(3), s. 1391-1398. 
5. Mohamed, O.S., Hall, M.A., Karawia, I. (2024). Remineralizing effect of NSF on artificial enamel caries. BMC oral health, 24(1), 975. DOI: 10.1186/s12903-024-04668-x

Autor