Pacjentka z mapą w rękach

Znajdź lekarza w okolicy

Pacjentka trzyma kartkę z kalendarza

Wybierz termin i godzinę

Pacjentka rezerwuje termin

Zarezerwuj wizytę

Pacjentka rezerwuje termin

Przyjdź na wizytę

Umów się do lekarza na NFZ lub prywatnie.

Znajdź wolny termin wizyty teraz!

Dermatoskopia (badanie znamion) — przebieg, wskazania i znaczenie we wczesnym wykrywaniu nowotworów skóry

Publikacja:
2026-11-16 14:35
Aktualizacja:
2026-11-16 21:50

Czy każde znamię, które wygląda nietypowo, powinno Cię niepokoić? Nie zawsze łatwo ocenić to na pierwszy rzut oka. Dermatoskopia jest jednym z elementów wczesnego wykrywania czerniaka i pomaga lekarzowi dokładniej ocenić zmiany skórne, dlatego warto wiedzieć, kiedy umówić się na badanie.

Dermatolog przeprowadza dermatoskopię u pacjenta.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

  • Dermatoskopia (dermoskopia) to szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne badanie znamion oraz innych zmian skórnych z wykorzystaniem dermatoskopu.
  • Pomaga wcześnie wykrywać czerniaka, raka podstawnokomórkowego i raka kolczystokomórkowego skóry oraz oceniać znamiona atypowe.
  • Wskazaniem do wykonania dermatoskopii są nowe lub zmieniające się znamiona, asymetria, nieregularne brzegi, różne kolory, świąd, krwawienie czy owrzodzenie.
  • W samokontroli pomocna jest reguła ABCDE, obejmujące 5 cech znamion wymagających obserwacji: asymetria, brzegi, kolor, średnica, ewolucja zmiany.
  • Osoby z grup ryzyka powinny wykonywać kontrolę znamion zwykle raz w roku, a w uzasadnionych przypadkach nawet co 3-6 miesięcy.

Czym jest dermatoskopia?

Dermatoskopia, nazywana również dermoskopią, to szybkie i całkowicie nieinwazyjne badanie służące do oceny zmian skórnych. Pozwala przyjrzeć się strukturom naskórka i górnym warstwom skóry właściwej, których nie widać gołym okiem.

Dermatoskopia — po co wykonuje się to badanie?

Dermatoskopia pozwala dokładniej ocenić znamiona i inne zmiany skórne oraz odróżnić zmiany łagodne od tych, które mogą wymagać dalszej diagnostyki. Jest również pomocna w monitorowaniu znamion i obserwowaniu ich wyglądu podczas kolejnych kontroli.

Choć najczęściej kojarzy się z badaniem pieprzyków, można ją stosować również do oceny innych zmian skórnych oraz w diagnostyce wybranych chorób skóry, włosów, skóry głowy i paznokci.

Zobacz dostępne terminy wizyt online u lekarza medycyny ogólnej

Jak przebiega badanie dermatoskopowe?

Do badania wykorzystuje się dermatoskop — niewielkie urządzenie wyposażone w źródło światła i układ optyczny, które zazwyczaj zapewnia około 10-krotne powiększenie. W zależności od rodzaju aparatu stosuje się płyn immersyjny lub światło spolaryzowane. Ogranicza to odbijanie światła od powierzchni skóry i ułatwia obserwację znajdujących się głębiej struktur.

Podczas badania lekarz przykłada dermatoskop do powierzchni skóry i ogląda zmiany w powiększeniu. Może ocenić pojedyncze znamię albo przeprowadzić kontrolę całej skóry. Podczas rutynowej kontroli warto ocenić całą powierzchnię ciała, również miejsca, których nie jesteś w stanie łatwo obejrzeć samodzielnie.

Dermatoskopia jest bezbolesna i nieinwazyjna — nie wymaga użycia igieł ani naruszania ciągłości skóry. Cała ocena skóry i znajdujących się na niej znamion zajmuje zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut.

Podczas badania lekarz może ocenić m.in. siatkę barwnikową, kropki, globule, plamy oraz układ naczyń krwionośnych. Taki sposób oglądania skóry określa się jako dermatoskopię epiluminescencyjną.

Wideodermatoskopia a dermatoskopia — czym się różnią?

Wideodermatoskopia to cyfrowe rozwinięcie tradycyjnej dermatoskopii. Pozwala zapisywać zdjęcia znamion i porównywać je podczas kolejnych wizyt. Na tej podstawie można również wykonać mapowanie znamion, czyli cyfrową dokumentację całej powierzchni skóry z zaznaczeniem lokalizacji poszczególnych zmian.

Dzięki temu podczas kolejnych kontroli lekarz może sprawdzić, czy istniejące znamiona zmieniły swój wygląd oraz czy pojawiły się nowe.

Jak się przygotować do dermatoskopii?

Do dermatoskopii nie musisz się specjalnie przygotowywać. Przed wizytą najlepiej nie nakładać kosmetyków na obszary, które mają zostać zbadane. Nie musisz natomiast rezygnować z kremów czy balsamów na całym ciele. Jeśli podczas badania potrzebne będzie dodatkowe przygotowanie skóry, lekarz wykona je bezpośrednio w gabinecie.

Jeśli planujesz rutynową dermatoskopię, najlepiej odczekać około 2-4 tygodni po intensywnym opalaniu, ponieważ świeża opalenizna lub podrażnienie może przejściowo zmienić wygląd skóry i znamion.

Kiedy warto wykonać dermatoskopię i kto powinien regularnie badać znamiona?

Dermatoskopia jest przydatna zarówno w ramach profilaktycznej kontroli skóry, jak i wtedy, gdy pojawiają się nowe lub zmieniające się znamiona. Warto zgłosić się na badanie, jeśli zauważysz:

  • nowe znamię lub zmianę wyglądu dotychczasowego pieprzyka;
  • asymetrię, nieregularne brzegi, różnorodność kolorów, zmianę kształtu, wielkości lub struktury;
  • świąd, krwawienie, strupy lub owrzodzenie w obrębie zmiany;
  • odstający lub wypukły pieprzyk, który wymaga dokładniejszej oceny;
  • zmianę, która ma zostać chirurgicznie usunięta lub wymaga dalszej diagnostyki.

Dermatoskopię wykonuje się również przy podejrzeniu nowotworów skóry, w celu oceny zmiany przed leczeniem oraz monitorowania skóry po zabiegu.

Kto powinien regularnie badać znamiona?

Regularna kontrola skóry pomaga wcześnie wykryć niepokojące zmiany. Częstotliwość badań warto dostosować do indywidualnego ryzyka — u osób ze zwiększonym ryzykiem rozwoju czerniaka lub innych nowotworów skóry zaleca się zwykle kontrolę raz w roku, a w niektórych przypadkach częściej, co 3-6 miesięcy. Dotyczy to m.in. osób z licznymi lub atypowymi znamionami, pacjentów, którzy przebyli już czerniaka lub inny nowotwór skóry. Regularne badania są również ważne, jeśli w Twojej rodzinie występował czerniak lub inne nowotwory skóry.

Szczególnej kontroli wymagają osoby o bardzo jasnej karnacji, zwłaszcza z I fototypem skóry, oraz osoby często narażone na promieniowanie UV, np. korzystające z solarium, intensywnie się opalające lub pracujące na świeżym powietrzu bez odpowiedniej ochrony. Częstszych kontroli mogą potrzebować także osoby starsze, pacjenci przyjmujący leki immunosupresyjne, osoby po przeszczepieniu narządów oraz pacjenci z genetyczną predyspozycją do nowotworów skóry. W tych przypadkach częstotliwość badań ustala się indywidualnie.

Dermatolożka przeprowadza dermatoskopię u pacjentki.

Do jakiego lekarza zgłosić się na dermatoskopię?

Na dermatoskopię najlepiej zgłosić się do dermatologa, który zajmuje się diagnostyką chorób skóry i na co dzień wykonuje badania znamion. W przypadku podejrzanej zmiany konsultacja może odbyć się również u onkologa lub chirurga onkologicznego, szczególnie gdy konieczne jest rozważenie jej usunięcia. Lekarz POZ lub medycyny rodzinnej może natomiast przeprowadzić wstępną ocenę i w razie potrzeby skierować Cię do odpowiedniego specjalisty.

Wizytę u wybranego specjalisty możesz umówić bez wychodzenia z domu na portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Co lekarz ocenia podczas dermatoskopii?

Podczas dermatoskopii lekarz ogląda zmianę skórną w powiększeniu i ocenia jej kolor, kształt, brzegi oraz charakterystyczne struktury. Sprawdza, czy jej wygląd jest typowy dla łagodnego znamienia, czy może wskazywać na zmianę wymagającą dalszej diagnostyki.

Jednym z ważnych elementów oceny jest siatka barwnikowa — układ cienkich linii widocznych w obrębie znamienia, przypominający siatkę. Jeśli jest regularna i symetryczna, częściej występuje w łagodnych zmianach. Nieregularna, przerwana lub asymetryczna siatka może być natomiast sygnałem ostrzegawczym.

Lekarz zwraca uwagę także na kropki, globule, smugi, plamy barwnikowe, obszary bez wyraźnej struktury oraz układ naczyń krwionośnych. Ich wygląd i rozmieszczenie pomagają ocenić charakter zmiany.

Reguła ABCDE — na co zwrócić uwagę?

Pomocna w ocenie znamion jest reguła ABCDE, która obejmuje pięć cech. To prosta metoda samokontroli skóry, która pomaga zauważyć zmiany wymagające konsultacji z dermatologiem, ale nie zastępuje profesjonalnego badania. Reguła ABCDE obejmuje:

  • A — asymetria — jedna połowa znamienia różni się od drugiej;
  • B — brzegi — są nieregularne, poszarpane lub niewyraźne;
  • C — kolor — w zmianie występuje kilka różnych odcieni;
  • D — średnica — zmiana ma zwykle więcej niż 5-6 mm, choć mniejsze znamiona również mogą wymagać oceny;
  • E — ewolucja — znamię zmienia się z czasem, np. rośnie, zmienia kształt lub kolor albo staje się wypukłe.

Wskaźnik TDS w dermatoskopii — co oznacza wynik?

W ocenie znamion może być wykorzystywany wskaźnik TDS (Total Dermatoscopy Score). Jest to punktowa ocena zmiany, która uwzględnia przede wszystkim jej asymetrię, brzegi, kolory oraz dodatkowe struktury, takie jak siatka barwnikowa, kropki czy smugi.

Im wyższy wynik TDS, tym większe podejrzenie, że zmiana może mieć złośliwy charakter. TDS jest jednym z elementów, które pomagają lekarzowi zdecydować, czy zmianę wystarczy obserwować, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Dermatoskopia — co wykrywa badanie znamion?

Dermatoskopia pomaga ocenić zarówno zmiany łagodne, jak i te, które mogą być nowotworowe. Badanie może pomóc w rozpoznawaniu m.in.:

  • czerniaka złośliwego;
  • raka podstawnokomórkowego skóry;
  • raka kolczystokomórkowego skóry;
  • niektórych zmian przednowotworowych;
  • znamion barwnikowych, w tym atypowych;
  • brodawek łojotokowych, włókniaków i naczyniaków.

Metoda znajduje zastosowanie także w ocenie niektórych chorób skóry, włosów i paznokci, a nawet wybranych infekcji.

Czy dermatoskopia wykryje raka skóry?

Dermatoskopia zwiększa dokładność oceny zmian skórnych w porównaniu z oglądaniem ich gołym okiem. Dzięki powiększeniu lekarz może dostrzec szczegóły, których nie widać podczas zwykłego badania, i szybciej wytypować zmiany wymagające dalszej diagnostyki.

Ważne jest jednak, że samo badanie dermatoskopowe nie potwierdza ostatecznie raka skóry. Jeśli zmiana wygląda podejrzanie, lekarz może zalecić jej usunięcie i wykonanie badania histopatologicznego, które pozwala ostatecznie potwierdzić lub wykluczyć nowotwór. Badanie histopatologiczne wykonuje się po pobraniu lub usunięciu fragmentu zmiany. Polega na ocenie pobranej tkanki pod mikroskopem. Dzięki niemu można dokładnie określić charakter zmiany i postawić ostateczne rozpoznanie.

Nieprawidłowy wynik dermatoskopii — jakie są kolejne kroki?

Nieprawidłowy wynik dermatoskopii oznacza, że zmiana wymaga dalszej oceny. Nie zawsze trzeba ją usuwać. Jeśli jej charakter nie jest jednoznaczny, lekarz może zalecić kontrolę po 3-6 miesiącach i porównanie jej wyglądu z wcześniejszą dokumentacją.

Usunięcie może być konieczne, jeśli zmiana wyraźnie się zmienia, powoduje niepokojące objawy lub nadal budzi wątpliwości. Przy podejmowaniu decyzji lekarz bierze pod uwagę także historię znamienia i czynniki ryzyka, takie jak wcześniejszy czerniak lub rak skóry, liczne znamiona atypowe czy obciążenie rodzinne. 

Czy dermatoskopia jest bezpieczna dla dzieci i kobiet w ciąży?

Dermatoskopia jest bezpiecznym badaniem, które można wykonywać u dzieci, kobiet w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Nie narusza skóry, nie wymaga pobierania tkanki ani stosowania promieniowania rentgenowskiego.

U dziecka warto skonsultować znamię, jeśli szybko rośnie, zmienia kolor lub kształt, staje się wypukłe, swędzi, boli, krwawi albo często ulega urazom. Kontroli mogą wymagać również duże znamiona wrodzone, liczne znamiona oraz zmiany przy rodzinnym obciążeniu czerniakiem. Dermatoskopia może być u dzieci pomocna także w ocenie niektórych chorób infekcyjnych i pasożytniczych, np. świerzbu, brodawek wirusowych czy mięczaka zakaźnego.

Ciąża nie jest przeciwwskazaniem do dermatoskopii. Pod wpływem zmian hormonalnych znamiona mogą nieco zmieniać swój wygląd, ale niepokojącej zmiany nie warto odkładać do czasu po porodzie i należy skonsultować ją z dermatologiem.

Jak chronić skórę na co dzień?

Raz w miesiącu dokładnie obejrzyj swoje znamiona i zwróć uwagę na nowe lub te zmieniające się. Chroń skórę przed nadmiernym promieniowaniem UV, unikaj intensywnego opalania i stosuj odpowiednią fotoprotekcję.

Pamiętaj — poświęcenie kilku minut na obserwację skóry może mieć znaczenie. Nie ignoruj zmian, które Cię niepokoją, i w razie wątpliwości skonsultuj je z dermatologiem.

 

Bibliografia

  1. Verzì, A.E., Lacarrubba, F., Dinotta, F., Micali, G. (2018). Dermatoscopy of Parasitic and Infectious Disorders. Dermatol Clin.; 36(4), s. 349-358. DOI: 10.1016/j.det.2018.05.002. (Dostęp: 10.2026)
  2. Maciejewska, J. (2017). Badanie dermatoskopowe. Medycyna praktyczna. Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/80966,badanie-dermatoskopowe. (Dostęp: 10.2026)
  3. Bakos, R.M., Leite, L.L., Reinehr, C., Escobar, G.F. (2021). Dermoscopy of skin infestations and infections (entomodermoscopy) - Part II: viral, fungal and other infections. An Bras Dermatol.; 96(6), s. 746-758. DOI: 10.1016/j.abd.2021.04.008. (Dostęp: 10.2026)
  4. Micali, G., Verzì, A.E., Lacarrubba, F. (2018). Alternative uses of dermoscopy in daily clinical practice: An update. J Am Acad Dermatol.; 79(6), s. 1117-1132. DOI: 10.1016/j.jaad.2018.06.021. (Dostęp: 10.2026)
  5. Ring, C., Cox, N., Lee, J.B. (2021). Dermatoscopy. Clin Dermatol.; 39(4), s. 635-642. DOI:10.1016/j.clindermatol.2021.03.009 (Dostęp: 10.2026)
  6. Rutkowski, P., Dolecki, K., Dudzisz-Śledź, M., Jeziorski, A., Kamińska-Winciorek, G., et al. (2024). Wytyczne postępowania diagnostyczno-terapeutycznego u chorych na raka skóry (wersja 2). Dostępne na: https://kom.nio.gov.pl/uploads/attachments/e094bc3b4621c12ff0b59cae73ff5bae10537/wytyczne-raki-skoryaktualizacja31122024rv2.pdf. (Dostęp: 10.2026)
  7. Narodowy Portal Onkologiczny (2025). Skóra – Diagnostyka. Dostępne na: https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/skora/diagnostyka. (Dostęp: 10.2026)
  8. Lallas, A., Paschou, E., Manoli, S.M., Papageorgiou, C., Spyridis, I., Liopyris, K., Bobos, M., Moutsoudis, A., Lazaridou, E., Apalla, Z. (2021). Dermatoscopy of melanoma according to type, anatomic site and stage. Ital J Dermatol Venerol; 156(3), s. 274-288. DOI: 10.23736/S2784-8671.20.06784-X. (Dostęp: 10.2026)

Autor

Karolina Filipiak - Jestem studentką V roku farmacji na Uniwersytecie Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Tworzenie artykułów medycznych pozwala mi rozwijać zainteresowania związane z biologią i zdrowiem człowieka oraz dzielić się wiedzą w przystępny sposób. W swoich tekstach stawiam na rzetelność, opierając się na wiarygodnych źródłach i zasadach Evidence Based Medicine.

Zobacz profil autora Karolina Filipiak

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Kategorie:  Dermatologia

Więcej artykułów