Osteochondroza — co to jest za schorzenie?

Pod nazwą osteochondroza kryje się grupa schorzeń dotyczących postępujących zmian zwyrodnieniowych tkanki kostno-chrzęstnej u młodych osób podczas dojrzewania płciowego. Inaczej mówiąc, to grupa schorzeń wpływających na wzrost i rozwój kości i chrząstek.

Osteochondroza może wpływać na wszystkie stawy, ale najczęściej dotyczy okolic bioder, kolan, kostek i stóp. W jej przebiegu dochodzi do nieprawidłowego ukrwienia nasad kostnych lub miejsc przyczepu ścięgien oraz zaburzeń przebudowy tkanki kostnej. Choroba rozwija się najczęściej w okresie intensywnego wzrostu dzieci. Kluczowa jest jak najszybsza diagnostyka i rozpoczęcie leczenia, ponieważ nieleczona może prowadzić do przewlekłego bólu, deformacji kostnych i ograniczenia sprawności ruchowej. Osteochondrozą najczęściej zajmują się ortopedzi dziecięcy, pediatrzy lub lekarze medycyny sportowej. 

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Jakie są przyczyny osteochondrozy?

Dokładne przyczyny osteochondrozy często pozostają nieznane, a czasami jest to spowodowane predyspozycjami rodzinnymi, chociaż sposób dziedziczenia tej choroby jest bardzo złożony. Jednak kilka czynników może zwiększyć szanse pojawienia się osteochondrozy. Zaliczamy do nich:  

• szybki wzrost;
• powtarzające się mikrourazy;
• przeciążenia mechaniczne. 

Osteochondroza u dzieci i nastolatków częściej występuje u osób aktywnych fizycznie, ze względu na częstsze mikro urazy i przeciążenia. W takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem medycyny sportu. 

Jakie są najczęstsze postacie osteochondrozy?

Osteochondroza może dotyczyć różnych rodzajów kości lub stawów u dzieci i nastolatków. Do najczęstszych postaci osteochondrozy zaliczamy:

• chorobę kości Kohlera — dotyczy kości łódkowatej stopy i może objawiać się bólem stóp podczas chodzenia. Najczęściej dotyka dzieci w wieku 3-12 lat, częściej  chłopców niż dziewczynki;
• chorobę Osgooda-Schattera — dotyczy guzowatości kości piszczeli;
• choroba Scheumanna — jest to osteochondroza kręgosłupa, może prowadzić do pogłębionej kifozy piersiowej (zaokrąglenia pleców);
• choroba Legga-Calvego-Perthesa (LCPD) — osteochondroza głowy kości udowej, dotyka ona głównie dzieci w wieku 4-8 lat. Jej dokładna przyczyna nie jest znana i choroba zazwyczaj  ustępuje samoistnie. 

Czym się objawia osteochondroza?

Objawy osteochondrozy najczęściej dotyczą miejscowego bólu. Ból ten może się nasilać podczas chodzenia lub aktywności fizycznej. U dzieci i nastolatków może pojawić się również:

• tkliwość uciskowa;
• ograniczenie ruchomości stawu;
• obrzęk. 

Osteochondroza kończyn dolnych

Jeśli osteochondroza dotyczy kończyn dolnych dziecka, może pojawić się utykanie. Zatem, jeżeli Twoje dziecko skarży się na bóle kości, ważne jest, by odróżnić bóle wzrostowe od osteochondrozy, ponieważ ból kości nie zawsze musi oznaczać tę chorobę. Natomiast jeśli ból się utrzymuje dłużej, a masz wątpliwości, z jakim procesem jest związany, udaj się z dzieckiem na konsultację do ortopedy dziecięcego lub pediatry.

Osteochondroza kręgosłupa

Gdy Twoje dziecko skarży się na ból pleców, pogłębia się mu kifoza piersiowa (tzw. okrągłe plecy) może świadczyć to o osteochondrozie kręgosłupa. W tym przypadku w diagnostyce różnicowej należy wziąć pod uwagę przyczyny neurologiczne lub reumatologiczne, dlatego pediatra może zalecić Ci wizytę u neurologa dziecięcego lub reumatologa dziecięcego.

Jak rozpoznać osteochondrozę?

Diagnostyka osteochondrozy opiera się na wywiadzie, badaniach ortopedycznych oraz badaniach obrazowych. Podstawowym badaniem obrazowym jest RTG, które pozwala ocenić zmiany kostne charakterystyczne dla poszczególnych jednostek chorobowych. Jeśli będzie potrzeba Twoje dziecko może zostać wysłane na rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową. 

Jak wygląda leczenie osteochondrozy?

Metody leczenia osteochondrozy zależą od miejsca ulokowania zmian, wieku chorego i zaawansowania choroby. Najczęściej stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje czasowe ograniczenie aktywności fizycznej, odciążanie chorej kończyny oraz indywidualnie dobraną przez fizjoterapeutę rehabilitację. 

W poważniejszych przypadkach, gdy dochodzi do niestabilności fragmentu kostno-chrzęstnego lub znacznego uszkodzenia stawu może zostać wykonane leczenie operacyjne. Jeżeli występuje nasilony ból, lekarz może zalecić Twojemu dziecku leczenie przeciwbólowe, dostosowane do jego wieku. 

Rehabilitacja i aktywność fizyczna u chorych z osteochondrozą

Bardzo ważnym elementem leczenia osteochondrozy jest rehabilitacja i odpowiednie dobrane ćwiczenia. Indywidualnie dopasowana kinezyterapia może pozytywnie wpłynąć na poprawę zakresu ruchu, wzmocnić mięśnie i zmniejszyć ryzyko nawrotu dolegliwości.

Możliwość uprawiania sportu przy osteochondrozie jest kwestią indywidualną, zależną od rodzaju schorzenia oraz poziomu zaawansowania. W okresie zaostrzenia objawów, gdy konieczne będzie zaprzestanie aktywności fizycznej, lekarz może wystawić Twojemu dziecku zwolnienie z WF. Powrót do ćwiczeń powinien odbywać się powoli pod nadzorem specjalisty — fizjoterapeuty lub lekarza medycyny sportowej czy ortopedy.

Bibliografia 

1. Fonseca, J. P., Figueiredo, P., Pinheiro, J. P. (2022). OSTEOCHONDROSES IN CHILDREN'S SPORTS PRACTICE - A RARE CASE OF VAN NECK-ODELBERG DISEASE. Journal of rehabilitation medicine. Clinical communications, 5, 4593. DOI:10.2340/jrmcc.v5.4593
2. Chen, J., Liu, Y., Chen, J., Wu, H., Wu, L., Huang, Y., Zhang, C. (2026). Osteochondrosis and osteomalacia are distinguished by inflammatory factors and metabolites. Medicine, 105(4), e43101. DOI:10.1097/MD.0000000000043101
3. Armstrong, A. R., Buko, E. O., Johnson, C. P., Tóth, F. (2025). Longitudinal In Vivo 3T MRI of Naturally Occurring Early Osteochondrosis Lesions in the Piglet Humeral Epiphyseal Cartilage and Growth Plate. Journal of orthopaedic research : official publication of the Orthopaedic Research Society, 43(11), 1934–1941. DOI:10.1002/jor.70044

Autor