- Polecane
- Endokrynologia
- Okulistyka
- Ortopedia
- Stomatologia
- Alergologia
- Kardiologia
- Ginekologia
- Dermatologia
- Neurologia
- Laryngologia
- Urologia
- Pulmonologia
- Diabetologia
- Zdrowie
- Odżywianie i Diety
- Pediatria
- Badania i diagnostyka
- proktologia
- Psychiatria i psychologia
- Reumatologia
- medycyna estetyczna
- Hematologia
- Onkologia
- Chirurgia
- Czasopismo OSOZ
- Nefrologia
- Gastrologia
Bilirubina bezpośrednia – badanie, normy, wskazania, przygotowanie
Bilirubina jest barwnikiem występującym w osoczu krwi. Powstaje w trakcie metabolizmu hemoglobiny, a jej najważniejszą funkcją jest współtworzenie żółci, która odpowiada za proces trawienia tłuszczów. Jakie są normy dla poziomu bilirubiny? Kiedy powinniśmy wykonać badanie i w jaki sposób się do niego przygotować?
![Diagnosta trzymający fiolkę z krwią przeznaczoną do badania bilirubiny bezpośredniej.](https://lekarzebezkolejki.pl/blog/zdjecie/bilirubina-bezposrednia.jpg)
Czym dokładnie jest bilirubina?
W celu dokładnego wytłumaczenia, czym dokładnie jest bilirubina, warto zacząć od najważniejszego barwnika w naszym organizmie, czyli od hemoglobiny. Odpowiada ona bowiem za transport tlenu przez czerwone krwinki. Sama hemoglobina ma budowę cykliczną, a w jej centrum znajduje się atom żelaza, dzięki któremu możliwe jest transportowanie tlenu. Podczas metabolizmu hemoglobiny dochodzi do rozpadu cyklicznego pierścienia i do powstania biliwerdyny, a w kolejnych etapach żółtobrązowej bilirubiny.
Umów się do lekarza rodzinnego
Jakie są rodzaje bilirubiny?
Bilirubina, ze względu na swoją budowę, bardzo trudno rozpuszcza się w wodzie, co utrudnia jej transport przez krew. W celu poprawy rozpuszczalności jest ona sprzęgana z białkiem – albuminą, w wyniku czego powstaje łatwo rozpuszczalny kompleks, który jest transportowany przez nasz układ krwionośny.
Ze względu na rodzaj tego połączenia wyróżniamy dwa rodzaje bilirubiny:
- bilirubinę pośrednią, zwaną inaczej wolną – charakteryzuje się ona nietrwałym połączeniem z albuminą, w wyniku czego może ulec odłączeniu. Taka wolna cząsteczka może przenikać przez błony komórkowe, bariery łożyskowe czy też barierę krew-mózg. Niestety wolna cząsteczka nie może przedostać się do moczu;
- bilirubinę bezpośrednią, czyli inaczej bilirubinę związaną – powstaje ona z bilirubiny wolnej. W wyniku przemian metabolicznych w wątrobie jest wiązana z kwasem glukuronowym. Powstała cząsteczka jest trwała i bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie. Nie może ona jednak pokonywać bariery łożyska naczyniowego. Bilirubina jest następnie wydzielana do żółci, gdzie jest niezbędna do prawidłowego trawienia tłuszczów, a także do zapewnienia optymalnego pH w jelicie.
Sumaryczne stężenie bilirubiny pośredniej i bezpośredniej nazywamy bilirubiną całkowitą.
Bilirubina bezpośrednia – wskazania do wykonania badania
Poziom bilirubiny bezpośredniej we krwi zależy od wielu różnych czynników. Specjalista, np. lekarz rodzinny lub internista, może zlecić oznaczenie bilirubiny bezpośredniej w osoczu w celu diagnostyki pod kątem:
- żółtaczki,
- alkoholowego stłuszczenia i zapalenia wątroby,
- wirusowego zapalenia wątroby,
- niektórych chorób krwi (np. hemolizy erytrocytów),
- pozawątrobowej niedrożności dróg żółciowych.
Wizytę u lekarza możesz w łatwy sposób umówić za pośrednictwem portalu LekarzeBezKolejki.pl.
Bilirubina bezpośrednia – jak przygotować się do badania?
Pobieranie próbki do oznaczenia bilirubiny bezpośreniej niczym nie różni się od pobrania krwi do wykonania zwykłej morfologii.
W celu pobrania próbki do badań należy się stawić do laboratorium na czczo (oznacza to, że czas od ostatniego posiłku powinien wynosić od 8 do 12 godzin). Co więcej, w dniu poprzedzającym badanie należy unikać obfitych i tłustych posiłków, a także spożywania alkoholu.
Dodatkowo bezpośrednio przed pobraniem zalecany jest 15-minutowy odpoczynek. Warto także przed pobraniem krwi wypić niewielką ilość wody.
Bilirubina bezpośrednia – normy
Za prawidłowy poziom bilirubiny bezpośredniej we krwi uważa się poziom od 1,7–6,8 μmol/l (0,1 – 0,4 mg/dl). Wartości te dotyczą zdrowych dorosłych, lecz mogą być inne np. u kobiet ciężarnych. Odmienne normy stężenia bilirubiny bezpośredniej wyróżnia się także u dzieci.
Podwyższony poziom bilirubiny bezpośredniej
W wyniku wielu różnych schorzeń, a także procesów fizjologicznych, może dojść do podwyższenia stężenia bilirubiny we krwi – mówimy wówczas o hiperbilirubinemii.
Hiperbilirubinemia z przewagą bilirubiny bezpośredniej jest obserwowana w przypadku:
- zaburzonego transportu bilirubiny do kanalików żółciowych – stan ten może być uwarunkowany genetycznie, np. w przypadku choroby Dubina-Johnsona czy też zespołu Rotora);
- mechanicznego zablokowania dróg żółciowych, np. z powodu kamicy żółciowej czy choroby nowotworowej.
Co więcej, warto wspomnieć, że za podniesiony poziom bilirubiny może odpowiadać stres, głodzenie się (przez około 2 dni) czy wyjątkowo restrykcyjna dieta.
Autor
Redakcja LekarzeBezKolejki.pl - W skład zespołu redakcyjnego portalu LekarzeBezKolejki.pl wchodzą wykwalifikowani farmaceuci. Ich bogate doświadczenie zawodowe i gruntowna wiedza nabyta na studiach farmaceutycznych umożliwiają tworzenie wiarygodnych i rzeczowych tekstów zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM). Treści te są zawsze oparte na solidnych źródłach, takich jak aktualne badania naukowe czy specjalistyczne publikacje. Zespół łączy profesjonalizm z pasją do ciągłego rozwijania się i chęcią dzielenia się wiedzą, co przekłada się na atrakcyjne i wciągające materiały edukacyjne dla użytkowników.