Chlor — wpływ na organizm

Chlor jest jednym z niezbędnych makroelementów do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odpowiada on za utrzymanie gospodarki wodno-elektrolitowej, bierze udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej oraz wspiera utrzymanie prawidłowego ciśnienia osmotycznego. 

Stężenie jonów chloru jest powiązane ze stężeniem sodu i potasu. Jeśli stężenie sodu spada, spada również stężenie jonów chloru. Ta sama analogia występuje w przypadku wzrostu. Dlatego lekarze najczęściej oceniają je razem w badaniu nazywanym jonogramem. Zaburzenia gospodarki elektrolitowej mogą prowadzić do nieprawidłowej pracy mięśni, serca, układu nerwowego oraz nerek. 

Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na chlor?

Zapotrzebowanie na chlor wraz z wiekiem rośnie. Aktualne normy dotyczące dziennego zapotrzebowania chloru zostały ustalone na poziomie wystarczającego spożycia (AI); wynoszą one dla: 

• niemowląt 0-6 m.ż. — 300 mg/dobę, dostarczane z mlekiem matki;
• niemowląt 7-11 m.ż. — 570 mg/dobę;
• dzieci 1-3 lat — 1150 mg/dobę;
• dzieci 4-6 lat — 1550 mg/dobę;
• dzieci 7-9 lat — 1850 mg/dobę;
• dzieci 10-12 lat — 2000 mg/dobę; 
• dzieci 13-18 lat, dorosłych — 2300 mg/dobę.

Źródła chloru w diecie

Możesz zastanawiać się, gdzie w żywności znajduje się chlor, ponieważ kojarzy się Ci się on głównie z wodą w basenie. Największe ilości znajdują się w soli kuchennej oraz produktach wysokoprzetworzonych, zawierających jej znaczne ilości. W prawidłowo zbilansowanej diecie niedobór chloru zazwyczaj nie występuje.

Chlor — jakie są normy?

Oznaczenie stężenia jonów chlorku wykonuje się w ramach jonogramu, który obejmuje również oznaczenie sodu i potasu. Prawidłowe stężenie chloru we krwi u dorosłych powinno wynosić 95-106 mmol/l, jednak zakres ten może odrobinę się różnić w zależności od laboratorium, w którym będziesz wykonywał badanie. Wyniki powyżej tych wartości mogą świadczyć o hiperchloremii, a poniżej o hipochloremii. Lekarz może zlecić Ci wykonanie jonogramu, gdy będzie miał podejrzenie odwodnienia organizmu, zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej lub chorób nerek.

Czym grozi niedobór chloru w organizmie?

Niedobór chloru w organizmie, określany jako hipochloremia, występuje, gdy stężenie jonów chlorku w surowicy krwi spada poniżej 95 mmol/l. Hipochloremia najczęściej występuje z powodu utraty elektrolitów, a nie jest skutkiem nieprawidłowej diety. Do przyczyn niedoboru chloru zaliczamy:

• wymioty; 
• nadmierne pocenie się;
• przewlekłe biegunki;
• stosowanie leków moczopędnych;
• niektóre choroby nerek;
• przewodnienie organizmu;
• zasadowicę metaboliczną. 

Natomiast objawy niedoboru chloru mogą obejmować przewlekłe zmęczenie, osłabienie oraz bolesne skurcze. 

W momencie stwierdzenia zbyt niskiego poziomu chloru lekarz musi ustalić przyczynę zaburzeń i dobrać dla Ciebie indywidualny sposób leczenia. Samodzielne uzupełnianie niedoboru preparatami elektrolitowymi nie zawsze może być dobrym rozwiązaniem.

Skutki nadmiaru chloru w organizmie

Nadmiar chloru w organizmie nazywamy hiperchloremią, występuje ona, gdy stężenie jonów chloru we krwi wynosi powyżej 106 mmol/l. Do hiperchloremii może dojść z powodu:

• podania dużych ilości roztworu soli fizjologicznej;
• utraty wodorowęglanów przez przewód pokarmowy (biegunki, wymioty) lub nerki; 
• hipoproteinemii;
• kwasicy metabolicznej.

Rzadko zdarza się, aby do hiperchloremii dochodziło na skutek zbyt dużego spożycia chloru z pożywienia. 

Nadmiar chloru w organizmie może objawiać się wzmożonym pragnieniem, przyspieszonym oddechem i przyspieszoną pracą serca. Leczenie hiperchloremii polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny wystąpienia zaburzenia i wyrównaniu stężenia chloru we krwi. 

Kto zajmuje się zaburzeniami chloru?

Może pojawić się u Ciebie pytanie, do którego specjalisty się udać w przypadku zaburzeń chloru. Wybór specjalisty zależy od przyczyny wystąpienia zaburzeń. Jednak na początku warto skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub internistą. Na podstawie wywiadu oraz wyników badań może on zlecić Ci dalszą diagnostykę i skierować do odpowiedniego specjalisty. 

Jeśli zaburzenia chloru występują z powodu chorób nerek, leczenie będzie prowadził nefrolog. Osoby z przewlekłą niewydolnością serca lub nadciśnieniem tętniczym powinny pozostać pod opieką kardiologa, ponieważ zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej często współistnieją z chorobami układu sercowo-naczyniowego. 

Jeśli zaburzenia chloru dotyczą dzieci, powinieneś udać się do pediatry, który skieruje do odpowiedniego dziecięcego specjalisty. 

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Chlor — czy można się zatruć?

Zatrucie chlorem jest możliwe, np. w momencie niewłaściwego mieszania środków czyszczących zawierających chlor. Objawy zatrucia chlorem to pieczenie oczu i nosa, duszności oraz ból w klatce piersiowej. Jeśli podejrzewasz, że mogłeś się zatruć chlorem — jak najszybciej oddal się od źródła chloru i pilnie wezwij karetkę pogotowia, ponieważ taka sytuacja może zagrażać twojemu życiu i zdrowiu!

Bibliografia 

1. Shrimanker, I., & Bhattarai, S. (2023). Electrolytes. In StatPearls. StatPearls Publishing.
2. McIlroy, P., Ramanan, M., White, K. C., Laupland, K. B., Hackett, M. J., Ellison, G., & McNamara, R. (2026). Association Between Hyperchloremia and Neurological Outcomes in Traumatic Brain Injury: A Narrative Review. Healthcare (Basel, Switzerland), 14(5), 696. DOI:10.3390/healthcare14050696
3. Jarosz, M., Rychlik, E., Stoś, K., & Charzewska, J. (2020). Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie (Vol. 83). Warsaw, Poland: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny.

Autor