Czym jest nietolerancja pokarmowa?

Nietolerancja pokarmowa to nieprawidłowa reakcja organizmu na spożycie określonych składników żywności. W przeciwieństwie do alergii pokarmowej nie jest ona związana z reakcją immunologiczną typu IgE. Często wynika z braku odpowiednich enzymów trawiennych lub nadwrażliwości organizmu na niektóre substancje zawarte w jedzeniu.

Możesz spotkać się również z pojęciem „nadwrażliwość pokarmowa”, które obejmuje zarówno alergie, jak i nietolerancje. W praktyce oznacza to, że organizm nie radzi sobie z trawieniem lub przetwarzaniem pewnych składników pokarmowych.

Najczęstsze rodzaje nietolerancji pokarmowych

Być może zastanawiasz się, na co może być nietolerancja pokarmowa. Najczęściej obejmuje ona:

• nietolerancję laktozy (cukru mlecznego);
• nietolerancję glutenu;
• nietolerancję fruktozy;
• nietolerancję histaminy;
• nietolerancję dodatków do żywności.

Szczególnie często diagnozowana jest nietolerancja węglowodanów, która pojawia się, gdy organizm nie wytwarza odpowiednich enzymów rozkładających cukry. Może to prowadzić do takich objawów jak wzdęcia i bóle brzucha, biegunka czy uczucie ciężkości po posiłku.

Objawy nietolerancji pokarmowej

Objawy nietolerancji pokarmowej mogą być bardzo różnorodne i często pojawiają się kilka godzin lub nawet dni po spożyciu problematycznego produktu. Najczęstsze dolegliwości to ból brzucha, wzdęcia, biegunki lub zaparcia, nudności, uczucie zmęczenia, bóle głowy. Często pojawia się również wysypka i zmiany skórne takie jak pokrzywka, świąd czy zaczerwienienie skóry.

Niektóre osoby doświadczają także bardziej złożonych problemów, określanych jako nietypowe objawy nietolerancji pokarmowej. Mogą to być m.in.:

• przewlekłe zmęczenie;
• problemy z koncentracją;
• bóle mięśni i stawów;
• nawracające migreny.

Warto wiedzieć, że możliwa jest również nietolerancja pokarmowa objawiająca się neurologiczne — zawroty głowy, rozdrażnienie czy trudności z pamięcią.

Pierwsze objawy nietolerancji możesz zauważyć także podczas obserwacji wypróżnień. Dlatego temat alergii pokarmowej i stolca jest często poruszany w diagnostyce – zmiany w jego konsystencji, kolorze czy częstotliwości wypróżnień mogą być wskazówką do dalszych badań.

Nietolerancja pokarmowa u dzieci i niemowląt

Szczególną uwagę należy zwrócić na nietolerancje pokarmowe u dzieci, ponieważ młody organizm dopiero uczy się reagować na różne składniki pokarmowe. Objawy mogą być inne niż u dorosłych.

W przypadku najmłodszych często pojawiają się takie objawy nietolerancji pokarmowych jak:

• kolki;
• ulewanie;
• biegunki;
• wysypki skórne;
• nadmierna płaczliwość;
• problemy ze snem.

W takich sytuacjach ważna jest szybka konsultacja lekarska oraz odpowiednia diagnostyka.

Jak zdiagnozować nietolerancje pokarmowe?

Diagnostyka nietolerancji pokarmowych może obejmować kilka metod. Najczęściej stosowane są:

• testy oddechowe (np. na nietolerancję laktozy);
• testy eliminacyjne;
• badania krwi wykrywające reakcje na określone pokarmy.

Najlepszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie diagnostyki od wizyty u lekarza rodzinnego, a następnie – w razie potrzeby – konsultacja z gastroenterologiem lub alergologiem. Popularnym rozwiązaniem są specjalistyczne badania nietolerancji pokarmowej wykonywane w laboratoriach diagnostycznych. W Polsce niektóre testy – zwłaszcza testy oddechowe czy badania w kierunku nietolerancji laktozy – mogą być wykonywane w ramach publicznej opieki zdrowotnej, jeśli lekarz uzna je za konieczne. Jednak bardziej rozbudowane badania nietolerancji pokarmowej często wykonywane są prywatnie – najczęściej w prywatnych laboratoriach diagnostycznych lub specjalistycznych klinikach.

Leczenie nietolerancji pokarmowych

Podstawą terapii jest eliminacja produktów wywołujących objawy. Niekiedy stosuje się również suplementację enzymów wspomagających trawienie. W wielu przypadkach odpowiednio dobrany sposób żywienia pozwala całkowicie wyeliminować objawy nietolerancji pokarmowej i znacząco poprawić jakość życia pacjenta. Najważniejsze jest, abyś unikał składników powodujących reakcję nietolerancji organizmu oraz stosował zdrową i dobrze zbilansowaną dietę.

Nietolerancje pokarmowe mogą powodować liczne dolegliwości i znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie. Objawy są często niespecyficzne, dlatego wiele osób przez długi czas nie zna przyczyny swoich problemów zdrowotnych. Warto obserwować reakcje swojego organizmu na jedzenie oraz w razie potrzeby udać się do lekarza rodzinnego, gastroenterologa lub alergologa. Odpowiednia diagnostyka, właściwie dobrana dieta oraz współpraca z lekarzem pozwalają skutecznie kontrolować chorobę i uniknąć wielu nieprzyjemnych objawów.

Wizytę u wybranego specjalisty, m.in. z dziedziny medycyny rodzinnej, możesz umówić za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Bibliografia

1. Michalczuk M., Sybilski A. (2010). Nietolerancje pokarmowe. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 6(3), s. 189-193.
2. Waśniewska E., Wrońska K., Topolan M., Bołdowski T., Wojtyła-Buciora P. (2021). Alergie i nietolerancje pokarmowe – rola diety eliminacyjnej. Hygeia Public Health, 56(1), s. 1-13.

Autor