Pacjentka z mapą w rękach

Znajdź lekarza w okolicy

Pacjentka trzyma kartkę z kalendarza

Wybierz termin i godzinę

Pacjentka rezerwuje termin

Zarezerwuj wizytę

Pacjentka rezerwuje termin

Przyjdź na wizytę

Umów się do lekarza na NFZ lub prywatnie.

Znajdź wolny termin wizyty teraz!

Dieta cukrzycowa — co jeść przy cukrzycy? Zasady żywienia w cukrzycy typu 1 i 2, produkty wskazane i zakazane, przykładowy jadłospis

Publikacja:
2026-11-19 16:09
Aktualizacja:
2026-11-19 17:34

Słyszysz u lekarza diagnozę cukrzyca i już sobie myślisz, że trzeba będzie zmienić swoją dietę o 180 stopni i zrezygnować ze wszystkich swoich ulubionych potraw. Dieta przy cukrzycy może być zarówno zdrowa jak i smaczna, a może okazać się, że Twoje ulubione dania wystarczy odrobinę zmodyfikować. Z tego artykułu dowiesz się, co jeść przy cukrzycy oraz czym różni się cukrzyca typu 1 i 2. 

Produkty zalecane i odradzane w diecie cukrzycowej.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

  • Cukrzyca typu 1 wynika z braku insuliny, a cukrzyca typu 2 z jej zmniejszonej produkcji i insulinooporności. Dieta przy tych chorobach powinna być dobierana indywidualnie.
  • Nie ma jednej listy produktów zakazanych. Znaczenie mają skład posiłku, wielkość porcji i sposób przygotowania.
  • Warto wybierać warzywa, całe owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz źródła białka, takie jak ryby, nabiał, drób i rośliny strączkowe.
  • Indeks glikemiczny (IG) określa tempo wzrostu glukozy, a ładunek glikemiczny (ŁG) wpływ całej porcji lub posiłku.
  • Należy ograniczać słodzone napoje, słodycze, soki owocowe, produkty wysoko przetworzone i dania o wysokim IG oraz ŁG.

Cukrzyca typu 1 a typu 2 — czym się różnią?

Cukrzyca typu 1 i typu 2 znacząco się od siebie różnią. Cukrzyca typu 1 jest choroba, podczas której komórki beta trzustki odpowiedzialne za produkcję insuliny są niszczone, co powoduje brak odpowiedniej ilości insuliny w organizmie i hiperglikemię. Natomiast w przypadku cukrzycy typu 2 produkcja insuliny zostaje zmniejszona, a tkanki organizmu stają się odporne na jej działanie. Dieta w cukrzycy typu 1 i dieta w cukrzycy typu 2 musi być dobrana indywidualnie pod Twój stan zdrowia — ważne jest czy przyjmujesz insulinę, czy nie. Jeśli przyjmujesz insulinę, przydatne mogą okazać się wymienniki węglowodanów (WW). Jeden wymiennik węglowodanowy to 10 gramów przyswajalnych węglowodanów, mogą one być pomocne w samodzielnym planowaniu posiłków. 

Objawy w przypadku obydwóch typów są podobne. Jednak przy cukrzycy typu 1 pojawiają się nagle i zazwyczaj dotykają już młodsze osoby, a cukrzyca typu 2 może rozwijać się latami, zanim pojawią się u Ciebie pierwsze objawy. Jeśli diabetolog będzie u Ciebie podejrzewał cukrzycę lub będziesz miał już ją zdiagnozowaną może skierować Cię na badanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Pozwala ona ocenić średni poziom glukozy we krwi z 2-3 ostatnich miesięcy.

Sprawdź dostępne terminy wizyt online u insternisty

Dieta cukrzycowa — zasady

Dieta cukrzycowa nie powinna oznaczać dla Ciebie konkretnej listy produktów zakazanych i wskazanych. Czasami dany produkt spożywany bez dodatków może powodować nagły wzrost glikemii, a z dodatkiem białka i tłuszczów o wiele mniej podnosi poziom glukozy we krwi. Często również dojrzałość produktu oraz jego sposób przygotowania ma na to wpływ. Produkty rozgotowane w większym stopniu podnoszą poziom glukozy we krwi niż te ugotowane al dente, czyli na ząb.

Jeśli chorujesz na cukrzycę, nie oznacza to, że musisz usunąć węglowodany ze swojej diety. Pamiętaj również, że nie istnieje jeden uniwersalny jadłospis dla wszystkich chorych. Najlepiej udaj się do diabetologa oraz dietetyka klinicznego, którzy omówią indywidualnie Twoje zalecenia, ułożą jadłospis dopasowany do Twojego stylu życia, pracy, możliwości oraz jeśli takie występują chorób współistniejących. 

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Indeks glikemiczny a ładunek glikemiczny — co to jest?

Indeks glikemiczny (IG) określa, jak szybko rośnie poziom glukozy po zjedzeniu produktu zawierającego 50 g węglowodanów łatwo przyswajalnych, w odniesieniu do glukozy. Ma on skalę trzystopniową:

  • niski IG — do 55 (powoli rośnie poziom glukozy);
  • średni IG — 56-70;
  • wysoki IG — powyżej 70 (bardzo szybki wzrost glukozy) 

Natomiast ładunek glikemiczny (ŁG) pokazuje realny wpływ porcji danego produktu lub posiłku na poziom glukozy we krwi, łącząc jego indeks glikemiczny z zawartością węglowodanów w konkretnej gramaturze. Również ocenia się to w skali trzystopniowej:

  • niskie — poniżej 10;
  • średni — 11-19;
  • wysoki — powyżej 20.

Pozwala on uniknąć błędów i eliminowania z diety zdrowych, lubianych produktów, które mają wysoki IG, ale w standardowej porcji mają niski ŁG np. arbuz — aby spożyć z arbuza 50 g łatwo przyswajalnych węglowodanów, musiałbyś zjeść ponad 0,5 kg bez skóry. A to nie oznacza, że należy całkowicie go usunąć ze swojej diety — wystarczy zmniejszyć porcję. 

Dodatkowo dzięki wzorcowi na ładunek glikemiczny, możesz obliczyć wpływ całego posiłku na poziom glukozy, a nie tylko pojedynczego produktu. Ładunek glikemiczny najłatwiej obliczyć ze wzoru:

ŁG = IG × zawartość węglowodanów łatwo przyswajalnych


100

Dieta cukrzycowa — co jeść?

Jeśli chorujesz na cukrzycę, w Twojej diecie powinny przeważać produkty o wysokiej zawartości odżywczej i jak najmniej przetworzone. Ważnym elementem tej diety jest utrzymanie stężenia glukozy na odpowiednim poziomie. Nie może być on zbyt wysoki (hiperglikemia), ale również nie może być zbyt niski, bo będzie prowadziło to do hipoglikemii.

Warzywa w diecie cukrzycowej 

Warzywa w diecie cukrzycowej są podstawowym elementem diety. Szczególnie polecane są warzywa nieskrobiowe, takie jak:

Jednak nie oznacza to, że musisz ze swojej diety wyeliminować produkty zawierające skrobię np. ziemniaki, bataty, buraki, lecz zwróć większą uwagę na wielkość porcji i sposób przygotowania. Możesz spotkać się z pojęciem „skrobia oporna" — jest to frakcja skrobi, która nie jest trawiona tak szybko jak skrobia szybko dostępna. Występuje ona np. w ziemniakach po ugotowaniu i ich schłodzeniu, co powoduje wolniejszy wzrost glukozy we krwi.

Osoba jedząca śniadanie sprawdza sobie poziom cukru przy pomocy glukometru.

Owoce w diecie cukrzycowej 

Owoce w diecie cukrzycowej również są zalecane, mimo że zawierają naturalnie występujące cukry. Najlepszym wyborem jednak będą całe owoce, ponieważ poza dostarczaniem cennych witamin będą dostarczały również błonnik pokarmowy. A błonnik zapobiega nagłym skok glukozy we krwi po posiłku. Do polecanych owoców zaliczamy owoce jagodowe, jabłka, gruszki i cytrusy. Soki owocowe jednak nie są zalecane, ponieważ dostarczają do organizmu cukry w łatwo dostępnej formie i mniej błonnika niż całe owoce. 

Pełnoziarniste produkty zbożowe 

Możesz zastanawiać się jaki chleb wybrać na diecie cukrzycowej. Najlepszym wyborem będzie pieczywo pełnoziarniste, razowe lub żytnie. Jednak będąc w sklepie, jak będziesz wybierał pieczywo, zwróć uwagę na skład, a nie tylko na kolor. Zdarza się, że ciemne pieczywo jest barwione, co oznacza, że w rzeczywistości jest to pieczywo z oczyszczonej mąki, które może szybciej podnosić glukozę. Pamiętaj również, że ważna jest wielkość porcji i najlepiej obliczyć ładunek glikemiczny spożywanej porcji. 

Kasze i makarony również mogą być częścią diety cukrzycowej. Warto wybierać produkty pełnoziarniste o wysokiej zawartości błonnika np. pełnoziarnisty makaron, kasza gryczana. Podczas gotowania pilnuj, aby ich nie rozgotować (najlepiej ugotować al dente), łączyć z warzywami, źródłem białka i zdrowym tłuszczem np. z oliwą z oliwek.

Źródło białka w diecie cukrzycowej 

W swojej diecie pamiętaj o swoim zapotrzebowaniu na białko — możesz go dostarczać z nabiału, chudego mięsa, ryb lub roślin strączkowych. Warto do diety włączyć:

  • jogurt naturalny;
  • chudy twaróg; 
  • kurczaka;
  • indyka;
  • chudą wołowinę;
  • ryby;
  • rośliny strączkowe np. soczewica, fasola, ciecierzyca.

Dieta cukrzycowa — czego unikać?

W diecie cukrzycowej należy unikać produktów, które szybko się wchłaniają i wpływają na gwałtowny wzrost poziomu glukozy oraz produktów wysoko przetworzonych. Zaliczamy do nich:

  • słodzone napoje;
  • słodycze;
  • soki owocowe;
  • słone przekąski;
  • produkty z wysokim IG i ŁG;
  • tłuste mięsa;
  • rozgotowany makaron, ryż lub ziemniaki;
  • cukier, miód. 

Co pić na diecie cukrzycowej?

Możesz zastanawiać się, co pić na diecie cukrzycowej. Najlepszym wyborem do picia jest woda (niesmakowa!). Możesz również sięgać po niesłodzoną kawę lub herbatę. Należy jednak wyeliminować z diety wszystkie napoje gazowane z cukrem. Jeśli masz ochotę na taki napój, zmień jego wersję z cukrem na tą bez cukru. 

Co więcej, mimo że wiele owoców jest zalecanych to soki owocowe, ze względu na brak błonnika i często dodawane do nich cukry również należy ograniczyć.

Dieta w cukrzycy ciążowej

Twoja dieta, jeśli jesteś w ciąży i rozwinęła się cukrzyca ciążowa, wymaga szczególnej ostrożności. Dieta musi zapewnić odpowiednią ilość kilokalorii i składników odżywczych, zgodnie z Twoim zapotrzebowaniem, a jednocześnie utrzymać odpowiedni poziom glukozy we krwi. Najlepiej skontaktuj się ze swoim ginekologiem, diabetologiem i dietetykiem klinicznym, którzy ustalą indywidualne zalecenia dla Ciebie i dziecka. 

Dieta cukrzycowa — przykładowy jadłospis

Dieta cukrzycowa nie musi oznaczać monotonnej diety, może w dużym stopniu przypominać dietę śródziemnomorską, a sposób jej rozpoczęcia zależy od Twojego stanu zdrowia i obecnej diety — czasami wystarczą drobne modyfikacje. Do przykładowych dań na diecie cukrzycowej należą:

  • makaron pełnoziarnisty z sałatką i kurczakiem pieczonym;
  • ryż z warzywami i kurczakiem lub rybą;
  • jogurt naturalny lub skyr z nasionami chia, jagodami i malinami;
  • kasza gryczana z pieczoną rybą, brokułem i oliwą z oliwek;
  • pieczywo pełnoziarniste z twarogiem, papryką i nasionami słonecznika;
  • jajko na twardo z pieczywem pełnoziarnistym, pomidorem, ogórkiem i papryką.

 

Bibliografia 

  1. Pongrac Barlovic, D., Harjutsalo, V., Groop, P. H. (2022). Exercise and nutrition in type 1 diabetes: Insights from the FinnDiane cohort. Frontiers in endocrinology, 13, 1064185. DOI:10.3389/fendo.2022.1064185
  2. Mauvais, F. X., van Endert, P. M. (2025). Type 1 Diabetes: A Guide to Autoimmune Mechanisms for Clinicians. Diabetes, obesity & metabolism, 27 Suppl 6(Suppl 6), 40–56. DOI:10.1111/dom.16460
  3. Jing, T., Zhang, S., Bai, M., Chen, Z., Gao, S., Li, S., Zhang, J. (2023). Effect of Dietary Approaches on Glycemic Control in Patients with Type 2 Diabetes: A Systematic Review with Network Meta-Analysis of Randomized Trials. Nutrients, 15(14), 3156. DOI:10.3390/nu15143156

Autor

Weronika Rietz - Od najmłodszych lat interesuje się zdrowym stylem życia. W 2022 roku ukończyłam studia licencjackie z dietetyki klinicznej na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach. Kontynuując swój rozwój w 2024 roku ukończyłam studia magisterskie z dietetyki sportowej również na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach.

Zobacz wszystkie artykuły Weronika Rietz

Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Kategorie:  Odżywianie i Diety Diabetologia

Więcej artykułów