Czym jest cukrzyca typu 3?

Cukrzyca typu 3, nazywana inaczej cukrzycą wtórną, to problem, który pojawia się, gdy Twoja trzustka traci zdolność do produkcji insuliny, ponieważ została uszkodzona przez inną chorobę. W medycynie określa się ją jako cukrzycę wtórną, a popularne w internecie „cukrzyca 3 stopnia” nie występuje w oficjalnych klasyfikacjach diabetologicznych. W odróżnieniu od cukrzycy typu 1, która ma podłoże autoimmunologiczne i cukrzycy typu 2, związanej głównie z insulinoopornością, cukrzyca wtórna pojawia się jako konsekwencja innych problemów zdrowotnych. Jednak wszystkie typu cukrzycy mają wspólną cechę — podwyższone stężenie glukozy we krwi. 

Zanim przejdziemy do szczegółów dotyczących cukrzycy typu 3, musisz wiedzieć jedno — skrajnie wysoki poziom glukozy może doprowadzić do kwasicy ketonowej lub śpiączki. Sytuacje, które powinny wzbudzić Twoje podejrzenie i natychmiastową reakcję, to:

• zapach acetonu (zmywacza do paznokci) z ust;
• uczucie pragnienia, które żadną ilością płynów nie jesteś w stanie ukoić, połączone z wymiotami;
• zaburzenia świadomości, bełkotliwa mowa, ogromne uczucie senności;
• przyspieszony oddech i tętno.

Skąd bierze się cukrzyca wtórna? Najczęstsze przyczyny

Cukrzyca wtórna spowodowana jest przez inne choroby, przy których dochodzi do uszkodzenia trzustki, która odpowiada za produkcję insuliny. Do takich chorób zaliczamy chorobę Cushinga, podczas której w organizmie nadmiernie uwalniane są glikokortykosteroidy (hormon nadnerczy), które stymulują produkcję glukozy w wątrobie. W konsekwencji trzustka nie nadąża z produkcją insuliny, co powoduje hiperglikemię.

Inne przyczyny rozwoju cukrzycy typu 3:

• niektóre nowotwory trzustki;
• przewlekłe zapalenie trzustki; 
• mechaniczne uszkodzenie trzustki; np. w wyniku urazu lub operacji chirurgicznej
• zaburzenia odpływu żółci do jelita;
• akromegalia — nadprodukcja hormonu wzrostu, który wzmaga produkcję glukozy;
• ostre zapalenie trzustki;
• hemochromatoza — choroba, podczas której w organizmie odkłada się nadmiar żelaza; 
• mukowiscydoza;
• leki — hormony, niektóre leki moczopędne, sterydy (nie tylko podawane doustnie, a także podawane na skórę lub przez inhalację).

Cukrzyca typu 3 — objawy

Objawy cukrzycy typu 3 są bardzo zbliżone do objawów cukrzycy typu 1 i 2. Cukrzyca wtórna początkowo może przebiegać łagodnie i bezobjawowo. Twoją uwagę powinno zwrócić:

• wzmożone pragnienie; ciągłe, gaszone litrami wody pragnienie
• częste oddawanie moczu; częste wizyty w toalecie, również w nocy (wielomocz)
• przewlekłe zmęczenie;
• senność; 
• utrata masy ciała;
• nawracające infekcje; szczególnie infekcje intymne i grzybicze;
• wolniejsze gojenie się ran.

W przypadku chorób zewnątrzwydzielniczych mogą wystąpić objawy takie jaki ból brzucha, tłuszczowe biegunki, zmniejszony apetyt. 

Jeśli zauważysz u siebie któryś z tych objawów, pilnie zgłoś się do lekarza internisty.

Jak rozpoznać cukrzycę typu 3?

Diagnostyka cukrzycy typu 3 najczęściej rozpoczyna się u internisty, a następnie może być kontynuowane u diabetologa, endokrynologa lub gastroenterologa. Podstawą rozpoznania jest badanie poziomu glukozy we krwi i korelację czasową z chorobą lub przyjmowaniem leków, które mogły ją wywołać. Chorobę rozpoznaje się gdy: 

• dwukrotnie oznaczona glikemia na czczo wynosi >126 mg/dl;
• glikemia przygodna wyniesie > 200 mg/dl i występują objawy cukrzycy. 

Cukrzyca typu 3 nie jest łatwa do rozpoznania, konieczne jest potwierdzenie zależności czasowej pomiędzy wystąpieniem cukrzycy a choroby podstawowej. 

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Cukrzyca typu 3 — leczenie

Leczenie cukrzycy typu 3 zależy od rodzaju powodu jej wystąpienia. Głównym celem leczenia jest obniżenie poziomu glukozy we krwi. U pacjentów z zaawansowanymi chorobami trzustki konieczna może okazać się insulinoterapia. W przypadku wystąpienia cukrzycy z powodu stosowania leków lekarz może zalecić zmianę leku lub jego dawki. 

W zależności od sytuacji diabetolog może zalecić Ci również zmianę stylu życia, regularne monitorowanie poziomu glukozy we krwi.

Zalecenia dietetyczne przy cukrzycy typu 3

Sposób żywienia jest jednym z podstawowych elementów leczenia cukrzycy typu 3. Jeśli Twoja trzustka nie pracuje prawidłowo, dieta to nie tylko „mniej cukru”. Często musisz drastycznie ograniczyć tłuszcze i przyjmować specjalne enzymy trzustkowe do każdego posiłku. Jadłospis powinien być dostosowany indywidualnie do Twoich potrzeb oraz występujących chorób. W tym celu najlepiej udać się do dietetyka klinicznego lub diabetologa. Do ogólnych zaleceń zaliczamy: 

• regularne posiłki; 
• ograniczenie węglowodanów prostych, które znajdziesz m.in. w białym pieczywie, słodyczach;
• wybieranie produktów pełnoziarnistych. 

W przypadku chorób trzustki sposób żywienia może wymagać dodatkowych zmian w codziennym żywieniu, dlatego najlepiej pozostać pod opieką gastroenterologa i dietetyka.

Jakie są rokowania przy cukrzycy typu 3?

Dużo pacjentów zastanawia się, czy cukrzyca typu 3 jest uleczalna — odpowiedź zależy od przyczyny choroby. Jeśli cukrzyca rozwinęła się na skutek zaburzeń hormonalnych lub stosowania leków — jest możliwość wyleczenia. Natomiast w sytuacji trwałego uszkodzenia trzustki całkowite wyleczenie jest niemożliwe. Jednak przy odpowiednim leczeniu, skutecznie można kontrolować schorzenie, co będzie pozwalało na aktywne życie. Ważne jest, aby kontrolować przebieg cukrzycy, ponieważ nieleczona może prowadzić do wielu powikłań np. upośledzenia wrażliwości komórek mózgowych na działanie glukozy. Badania pokazują, że źle kontrolowana cukrzyca upośledza komórki mózgowe, co drastycznie zwiększa ryzyko wystąpienia i rozwoju demencji (nie bez powodu choroba Alzheimera bywa potocznie nazywana „cukrzycą mózgu”). Dlatego weź sprawy w swoje ręce i regularnie badaj cukier.

Bibliografia 

1. Sieradzki J. Szopa M. Płaczkiewicz-Jankowska E. (2025) Cukrzyca Interna - Medycyna praktyczna Dostępne na: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.13.1.
2. Yang, B., Li, J., Haller, M. J., Schatz, D. A., Rong, L. (2022). The progression of secondary diabetes: A review of modeling studies. Frontiers in endocrinology, 13, 1070979.    DOI: 10.3389/fendo.2022.1070979

Autor