Co to jest i jak działa parathormon?

Parathormon to ważny hormon przytarczyc. Reguluję on gospodarkę wapniowo-fosforanową. Jego odpowiednie stężenie odpowiada za prawidłową pracę układu nerwowego, mięśni oraz jest niezbędny do utrzymania mocnych i zdrowych kości i zębów. 

Kiedy poziom wapnia we krwi spada, parathormon wysyła sygnał do komórek kości zwanych osteoklastami i pobudza je do uwalniania wapnia, ogranicza jego wydalanie przez nerki oraz zwiększa wchłanianie z przewodu pokarmowego. Hormon ten odpowiada również za poziom fosforanów — zmniejsza ich stężenie we krwi poprzez zwiększone wydalanie ich przez nerki. 

Badanie PTH — jakie są normy jego stężenia?

Badanie PTH to proste i mało inwazyjne badanie. Polega ono na pobraniu krwi żylnej, najlepiej w godzinach porannych. Do badania nie musisz się specjalnie przygotowywać, lecz ważne jest, abyś był na czczo — co najmniej 8 godzin po ostatnim posiłku. 

Kiedy wykonuje się oznaczenie parathormonu we krwi? Lekarz, np. endokrynolog, takie badanie może zlecić np. w przypadku podejrzenia chorób nerek, niedoczynności lub nadczynności przytarczyc, osteoporozy, przedawkowania witaminy D oraz gdy występują przewlekłe bóle kostne lub mięśni. 

W celu uzyskania informacji, z jakiego powodu pojawiają się nieprawidłowości w stężeniu PTH, lekarz może zlecić Ci również oznaczenie we krwi parametrów takich jak:

• stężenie wapnia (całkowity i zjonizowany);
• stężenie fosforanów;
• stężenie witaminy D. 

W przypadku norm dla PTH musisz pamiętać, że mogą się one różnić w zależności od laboratorium, w którym zostało wykonane badanie lub metody ich pobrania.

Cena badania stężenia parathormonu wynosi zazwyczaj 45-90 zł. Koszt uzależniony jest od laboratorium oraz miasta, w którym wykonywane jest badanie.

Wizytę u wybranego specjalisty umówisz z łatwością za pomocą portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Podwyższone stężenie parathormonu — przyczyny, objawy

Podwyższone stężenie parathormonu najczęściej związane jest z nadczynnością gruczołu przytarczycowego. To stan, w którym przytarczyce produkują zbyt dużą ilość PTH w stosunku do zapotrzebowania organizmu. 

Można wyróżnić 3 postacie tej choroby:

• pierwotna nadczynność przytarczyc — najczęściej występuje z powodu pojawienia się łagodnego guza w okolicach przytarczyc;
• wtórna nadczynność przytarczyc — powstaje na skutek długoterminowego niedoboru wapnia w krwi;
• nadczynność trzeciorzędowa — w przypadku tej formy przytarczyce przestają reagować na sygnały organizmu i wydzielają parathormon niezależnie od poziomu wapnia w krwi. 

Nadmiar parathormonu prowadzi do hiperkalcemii, czyli wysokiego stężenia wapnia we krwi. Objawy nadmiaru PTH w głównym stopniu związane są z wystąpieniem hiperkalcemii i zaliczamy do nich:

• przewlekłe zmęczenie;
• bóle kostno-stawowe;
• zwiększoną tendencję do złamań; 
• osłabienie mięśni;
• nudności;
• zaparcia;
• wielomocz.

Długotrwale podniesiony poziom PTH może prowadzić do kamicy nerkowej, osteoporozy, a w ciężkich przypadkach nawet do zapalenia trzustki. Dlatego musisz pamiętać, aby nie ignorować żadnych objawów i w przypadku ich wystąpienia udać się do lekarza.

Obniżone stężenie parathormonu — przyczyny, objawy

Obniżone stężenie parathormonu to stan, w którym przytarczyce produkują zbyt małą ilość PTH. Skutkuje to brakiem możliwości utrzymania odpowiedniego stężenia wapnia i fosforanów we krwi. 

Przyczyną niedoboru PTH w organizmie najczęściej jest uszkodzenie lub usunięcie przytarczyc. Inne powody niedoboru parathormonu to np. urazy szyi czy radioterapia stosowana w leczeniu nowotworów.

W przypadku niedoboru parathormonu w organizmie dochodzi do wystąpienia hipokalcemii, czyli zbyt niskiego stężenia wapnia we krwi. Objawy niedoboru PTH są głównie związane ze zbyt niskim poziomem wapnia i zaliczamy do nich:

• uczucie mrowienia i drętwienia — najczęściej występuje na dłoniach, stopach oraz w okolicach ust;
• skurcze mięśni;
• problemy z koncentracją i pamięcią tzw. mgła mózgowa;
• bezsenność;
• problemy ze skórą (sucha i wrażliwa), paznokciami i włosami (zwiększone wypadanie i łamliwość);
• gorsze samopoczucie.

Przewlekła hipokalcemia może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych — jeśli wystąpią u Ciebie któreś z powyższych objawów, zgłoś się do lekarza, aby móc jak najszybciej zareagować. 

Bibliografia

1. Sell, J., Ramirez, S., Partin, M. (2022). Parathyroid Disorders. Am Fam Physician, 105(3), s. 289-298.
2. Bandeira. F, de Moura Nóbrega J, de Oliveira LB, Bilezikian J. (2022). Medical management of primary hyperparathyroidism. Arch Endocrinal Metab.,66(5):689-693.
3. DOI: 10.20945/2359-3997000000558.
4. Pasieka, J.L., Wentworth, K., Yeo, C.T., et al. (2022). Etiology and Pathophysiology of Hypoparathyroidism. A Narrative Review J Bone Miner Rest., 37(12), s. 2586-2601. DOI: 10.1002/jbmr.4714.
5. Jamruszkiewicz, K. (2017) Parathormon. Medycyna praktyczna Dostępne na: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/172395,parathormon. (Dostęp 03.2026)

Autor