Pacjentka z mapą w rękach

Znajdź lekarza w okolicy

Pacjentka trzyma kartkę z kalendarza

Wybierz termin i godzinę

Pacjentka rezerwuje termin

Zarezerwuj wizytę

Pacjentka rezerwuje termin

Przyjdź na wizytę

Umów się do lekarza na NFZ lub prywatnie.

Znajdź wolny termin wizyty teraz!

Czym jest miażdżyca i dlaczego jest groźna dla naszego zdrowia?

2019-03-29 10:37
Czym jest miażdżyca i dlaczego jest groźna dla naszego zdrowia?

Jedną z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie i w Polsce są choroby układu sercowo-naczyniowego. Rozwijają się stopniowo i przez długie lata nie dają żadnych niepokojących symptomów. Jedną z tych chorób jest miażdżyca, która nieleczona prowadzi do powikłań zagrażających życiu i zdrowiu. Niestety rozpoznanie choroby na własną rękę nie jest łatwe. Jakie badania trzeba przeprowadzić i jak przebiega leczenie miażdżycy?

Czym jest miażdżyca?

Miażdżyca, inaczej arterioskleroza, jest przewlekłą chorobą rozwijającą się w tętnicach średniej wielkości (tętnice szyjne, wieńcowe itp.) i aorcie. W ramach rozwoju choroby w naczyniach krwionośnych zaczyna odkładać się tzw. blaszka miażdżycowa składająca się z lipidów, głównie cholesterolu, włókien kolagenowych i tkanki łącznej. Odkładanie się blaszki miażdżycowej następuje na skutek toczącego się w naczyniach procesu zapalnego. Z biegiem czasu zmiany te ulegają stopniowemu zwapnieniu, co określane jest mianem miażdżycowego stwardnienia tętnic. Prowadzi to do zmniejszenia elastyczności tętnic i zwężenia ich światła, co utrudnia przepływ krwi, to zaś skutkuje niedokrwieniem różnych narządów wewnętrznych.

Przyczyny rozwoju miażdżycy

Miażdżyca to powszechny problem wśród ludzi starszych. Mężczyźni zaczynają chorować po ukończeniu 45. roku życia. U kobiet proces chorobowy rozpoczyna się nieco później, bo po menopauzie, czyli około 55. roku życia, co ma związek z niedoborem estrogenów. Gdy organizm się starzeje, zaczynamy dostrzegać pewne objawy, które mają związek z występującymi zmianami miażdżycowymi. Wprawdzie u części pacjentów o rozwoju choroby decyduje genetyka, większość na miażdżycę zapracowała sobie sama niezdrowym żywieniem i niehigienicznym trybem życia. Czynniki, które sprzyjają występowaniu zmian miażdżycowych to:

  • hiperlipidemia – podwyższony poziom frakcji złego cholesterolu LDL i trójglicerydów,
  • nieuregulowane nadciśnienie tętnicze krwi,
  • nadwaga i otyłość,
  • znikoma aktywność fizyczna,
  • cukrzyca,
  • dieta obfitująca w węglowodany proste,
  • nadmierne spożycie tłuszczów nasyconych (pochodzenia zwierzęcego) i tłuszczów trans (uwodornionych tłuszczów roślinnych),
  • narażenie na stres,
  • palenie papierosów.

U zdecydowanej większości chorych występuje kilka tych czynników jednocześnie, co znacząco przyczynia się do uszkodzeń śródbłonka naczyń krwionośnych i powstania stanu zapalnego. Najpierw w tych miejscach odkładają się pasma tłuszczowe, które wraz z rozwojem choroby przekształcają się w blaszkę miażdżycową. Jeżeli czynniki ryzyka nie zostaną wyeliminowane, blaszka miażdżycowa będzie się rozrastać, a to zwiększa ryzyko jej pęknięcia.

Umów wizytę u kardiologa

Typy miażdżycy i ich objawy

Blaszka miażdżycowa ma tendencję do gromadzenia się w różnych naczyniach krwionośnych. Jeżeli odkłada się w tętnicach, które doprowadzają krew do serca, mówimy o miażdżycy tętnic wieńcowych. Chory może odczuwać gniotący ból w okolicy mostka, promieniujący do lewego ramienia, żuchwy i nadbrzusza. Tak zlokalizowana miażdżyca jest przyczyną choroby niedokrwiennej serca i, w ostateczności, zawału mięśnia sercowego.

Miażdżyca mózgu charakteryzuje się występowaniem blaszki miażdżycowej w świetle tętnic dostarczających krew do mózgu, co prowadzi do niedotlenienia tego organu. Chory może mieć epizody zaburzenia świadomości, mowy i widzenia. Brak odpowiedniego leczenia może doprowadzić do udaru niedokrwiennego.

Zdarza się, że blaszka miażdżycowa odkłada się w odcinku brzusznym i piersiowym tętnicy głównej (aorty). Taka miażdżyca przebiega skąpoobjawowo, a ewentualne dolegliwości – ból brzucha, nudności, biegunkę i wymioty - rzadko wiąże się z procesem miażdżycowym.

Wreszcie miażdżyca może rozwinąć się w obrębie naczyń krwionośnych kończyn dolnych. Upośledzenie przepływu krwi prowadzi do drętwienia i osłabienia nóg. Spada ich temperatura, a skóra staje się sina. Chorzy często doświadczają tzw. chromania przestankowego, czyli bolesnych kurczów mięśni występujących po treningu.

Sposoby leczenia miażdżycy LekarzeBezKolejki.pl

Jak zdiagnozować miażdżycę?

Objawy, które mogą wskazywać na początki miażdżycy najlepiej skonsultować z lekarzem rodzinnym. Na podstawie wywiadu medycznego i opisu dolegliwości lekarz skieruje nas na odpowiednie badania diagnostyczne. Jednym z podstawowych badań krwi jest tzw. lipidogram, który sprawdza stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL i HDL oraz trójglicerydów. Warto też sprawdzić poziom cukru we krwi. Jeżeli lekarz rodzinny uzna to za konieczne, skieruje nas do kardiologa.

W diagnostyce miażdżycy korzysta się także z badań obrazowych. Dopplerowskie badanie USG pozwala sprawdzić, czy występują zaburzenia w przepływie krwi. Kardiolog może również zlecić wykonanie koronarografii, angiografii, tomografii komputerowej, czy rezonansu magnetycznego.

Sposoby leczenia miażdżycy

Pacjenci ze zdiagnozowaną miażdżycą muszą zdawać sobie sprawę, że leczenie farmakologiczne lub operacyjne nie przyniesie trwałej poprawy, bez wprowadzenia zmian w żywieniu i codziennych nawykach. Modyfikacja diety, uprawianie sportu i rezygnacja z używek to kroki, które należy podjąć, by poprawić wyniki badań i zahamować rozwój choroby. U części chorujących miażdżyca jest następstwem współistniejących schorzeń – cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii – które wymagają przewlekłego leczenia. Często oznacza to długotrwałe przyjmowanie leków hipotensyjnych i przeciwcukrzycowych lub, w przypadku pacjentów z hipercholesterolemią, statyn. 

Zdarzają się przypadki, gdy zmiany miażdżycowe są już bardzo zaawansowane. W takich sytuacjach kardiolog może skierować pacjenta na leczenie operacyjne – zakładanie stentów, zabiegi balonikowania lub zakładanie by passów.

Jak chronić się przed miażdżycą?

Miażdżyca jest chorobą powszechną, pierwsze objawy mogą pojawić nawet w okresie dziecięcym. Aby temu zapobiegać bardzo ważna jest odpowiednia profilaktyka miażdżycowa, u dzieci i u osób dorosłych. Za największe zagrożenie uznawane jest zbyt wysokie stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi, a także narastająca epidemia nadwagi i otyłości

Zapobiegać chorobie należy poprzez zdrowe nawyki żywieniowe i regularną aktywność fizyczna. Dieta powinna być urozmaicona i dostarczać wszystkich niezbędnych witamin i minerałów, z zachowaniem odpowiednich proporcji białka, tłuszczów i węglowodanów. Dietetycy zalecają, by tłuszcze stanowiły nie więcej, niż 30% dziennego zapotrzebowania kalorycznego. Ponadto powinny być to tłuszcze pochodzenia roślinnego, bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Trzeba też zwrócić uwagę na spożycie węglowodanów oraz ich jakość. Osobom chorującym na nadciśnienie tętnicze lub należących do grupy ryzyka zaleca się ograniczenie spożycia soli.

Dieta przynosi najlepsze rezultaty w połączeniu z regularną aktywnością fizyczną. Treningi cardio i aerobowe pomagają kontrolować poziom cukru i cholesterolu, a także sprzyjają obniżeniu ciśnienia tętniczego krwi. Ponadto systematycznie uprawiany sport pozwala skutecznie kontrolować wagę i poprawia wydolność.

Palenie tytoniu przez lekarzy uznawane jest za jeden z istotnych czynników rozwoju miażdżycy oraz innych schorzeń naczyniowych. Jeżeli palimy papierosy, to czym prędzej porzućmy ten nałóg

Nieleczona miażdżyca to ryzyko groźnych powikłań

Zaniechanie leczenia miażdżycy stanowi zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Najczęściej występującym powikłaniem po miażdżycy jest zawał mięśnia sercowego, który następuje po nagłym zamknięciu światła tętnicy wieńcowej, odpowiedzialnej za doprowadzanie krwi do serca. Jeżeli podobne zmiany pojawią się w tętnicy szyjnej lub kręgowej, może to doprowadzić do udaru niedokrwiennego mózgu. Zmiany miażdżycowe są też częstą przyczyną ostrego niedokrwienia kończyn.

Stany te wymagają natychmiastowej hospitalizacji i rozpoczęcia leczenia przywracającego przepływ krwi przez zwężone lub zupełnie niedrożne naczynia.


Wszystkie treści zamieszczone w Serwisie, w tym artykuły dotyczące tematyki medycznej, mają wyłącznie charakter informacyjny. Dokładamy starań, aby zawarte informacje były rzetelne, prawdziwe i kompletne, jednakże nie ponosimy odpowiedzialności za rezultaty działań podjętych w oparciu o nie, w szczególności informacje te w żadnym wypadku nie mogą zastąpić wizyty u lekarza.

Więcej artykułów