Jak wygląda pieniący się mocz?

Pieniący się mocz to mocz, na którego powierzchni, po mikcji, pojawia się wyraźna warstwa drobnych lub średnich pęcherzyków. Charakterystyczne jest to, że piana nie znika od razu, lecz utrzymuje się przez dłuższą chwilę.

Dlaczego mocz się pieni?

Pieniący się mocz bardzo często nie jest objawem choroby i wynika z naturalnych procesów fizjologicznych lub czynników zewnętrznych. W takich przypadkach piana jest zwykle krótkotrwała, szybko zanika i nie ma związku z żadnymi innymi objawami.

Silny strumień moczu i sposób mikcji

Jedną z przyczyn pieniącego się morzu jest silny strumień moczu, szczególnie rano, gdy pęcherz jest bardziej wypełniony. Wysokie ciśnienie wypływu powoduje powstawanie pęcherzyków powietrza, które tworzą pianę. Zwykle szybko znika i nie ma znaczenia klinicznego. W niektórych przypadkach może jednak świadczyć np. o dysfunkcji mięśnia zwieracza wewnętrznego cewki moczowej lub w nadreaktywności mięśnia wypieracza pęcherza. W razie wątpliwości — skonsultuj się z lekarzem.

Odwodnienie organizmu

Pienienie się moczu może występować także przy odwodnieniu, np. po wysiłku fizycznym lub przy zbyt małej podaży płynów. W takiej sytuacji mocz jest bardziej skoncentrowany, a substancje o właściwościach surfaktantów silniej obniżają napięcie powierzchniowe, co sprzyja powstawaniu piany.

Detergenty w toalecie

Pozostałości środków czyszczących w muszli klozetowej mogą wchodzić w reakcję z moczem i powodować jego pienienie. W takim przypadku objaw nie ma związku ze stanem zdrowia.

Przejściowe stany fizjologiczne

Pieniący się mocz może pojawiać się również przejściowo podczas gorączki lub po spożyciu większej ilości białka w diecie. Zmiany te są odwracalne i nie świadczą o uszkodzeniu nerek.

Pieniący się mocz — przyczyny chorobowe i kiedy należy się niepokoić?

Jeśli pienienie się moczu utrzymuje się przez dłuższy czas lub pojawia się regularnie, może być objawem białkomoczu, czyli obecności białka w moczu. W prawidłowych warunkach nerki zatrzymują białka w organizmie, jednak ich uszkodzenie prowadzi do przenikania albumin do moczu, co powoduje powstawanie piany.

Choroby nerek jako główna przyczyna białkomoczu

Najczęściej pieniący się mocz jest związany z chorobami nerek prowadzącymi do białkomoczu. Uszkodzenie kłębuszków nerkowych powoduje przedostawanie się białek do moczu. Do najczęstszych schorzeń należą:

• przewlekła choroba nerek;
• kłębuszkowe zapalenie nerek;
• zespół nerczycowy.

W takich przypadkach piana w moczu zwykle utrzymuje się dłużej i może współwystępować z obrzękami, nadciśnieniem tętniczym, osłabieniem, zmianą wyglądu i koloru moczu.

Cukrzyca i nadciśnienie tętnicze

Pieniący się mocz często występuje u osób z nadciśnieniem tętniczym i cukrzycą, u których jest często wczesnym i widocznym objawem nefropatii cukrzycowej. Przewlekła hiperglikemia oraz wysokie ciśnienie krwi uszkadzają naczynia krwionośne w nerkach, co prowadzi do zaburzenia filtracji i utraty białka z moczem.

Choroby autoimmunologiczne

Do przyczyn wtórnych pienienia się moczu należą m.in. nerkowe powikłania w przebiegu chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba Hashimoto. Może dochodzić do zaburzenia pracy nerek i pojawienia się białka w moczu.

Infekcje i inne choroby ogólnoustrojowe

Pieniący się mocz może również występować w przebiegu infekcji układu moczowego (szczególnie gdy w moczu obecne są leukocyty lub krew) czy szpiczaka mnogiego, w którym dochodzi do wydzielania nieprawidłowych białek do moczu. Również w niektórych chorobach jelit, takich jak celiakia czy SIBO, lub przy stosowaniu leków przeczyszczających stymulujących przepływ żółci można zaobserwować pienienie moczu.

Piana w moczu w trakcie ciąży — czy to powód do niepokoju?

Pieniący się mocz w trakcie ciąży może mieć takie same przyczyny jak u innych osób, m.in. odwodnienie, zagęszczenie moczu czy przejściowy białkomocz. U kobiet ciężarnych utrzymująca się piana w moczu może jednak dodatkowo wskazywać na stan przedrzucawkowy (preeklampsję), czyli nadciśnienie tętnicze pojawiające się po 20. tygodniu ciąży, współwystępujące z białkomoczem. Jeśli zauważysz u siebie utrzymującą się pianę w moczu, szczególnie w połączeniu z obrzękami, bólem głowy lub zaburzeniami widzenia, skontaktuj się z lekarzem ginekologiem prowadzącym ciążę.

Pieniący się mocz u mężczyzn — ejakulacja wsteczna

Mniej powszechną przyczyną pieniącego się moczu u mężczyzn jest wytrysk wsteczny, czyli zaburzenie, w którym ejakulat cofa się do pęcherza moczowego, zamiast zostać wydalony przez cewkę moczową. W efekcie sperma nie opuszcza ciała, lecz trafia do pęcherza. Stan ten zwykle nie jest groźny, ale może prowadzić do niepłodności, tzw. suchych wytrysków oraz mętnego i pieniącego się moczu po orgazmie. Jeśli zauważysz u siebie takie objawy, skonsultuj się z urologiem w celu diagnostyki i doboru odpowiedniego postępowania.

Jakie badania wykonać, gdy pojawia się piana w moczu?

Diagnostykę pieniącego się moczu warto rozpocząć od wizyty u lekarza POZ, który zleci podstawowe badania i w razie potrzeby skieruje pacjenta do innego specjalisty, np. nefrologa lub urologa. Standardowa diagnostyka pieniącego się moczu obejmuje przede wszystkim:

• badanie ogólne moczu;
• wskaźnik białko/kreatynina (PCR);
• wskaźnik albumina/kreatynina (ACR).

W celu oceny pracy nerek wykonuje się również nieraz inne badania, takie jak:

• kreatynina w surowicy z oceną eGFR; 
• badanie poziomu glukozy we krwi.

USG nerek.

Przy podejrzeniu zakażenia układu moczowego diagnostyka rozszerzana jest zwykle o posiew moczu. Jest to badanie mikrobiologiczne, polegające na hodowli próbki moczu na odpowiednim podłożu, co umożliwia wykrycie i identyfikację bakterii odpowiedzialnych za infekcję.

Wizytę u wybranego specjalisty możesz umówić bez wychodzenia z domu na portalu LekarzeBezKolejki.pl.

Leczenie pieniącego się moczu

Spieniony mocz nie jest chorobą, lecz objawem, który może świadczyć o różnych zaburzeniach w organizmie. Sposób leczenia zależy od ustalenia jego przyczyny, dlatego kluczowa jest odpowiednia diagnostyka.

Pienisty mocz — postępowanie w zależności od przyczyny:

• odwodnienie — w tym przypadku wystarcza zwykle zwiększenie podaży płynów, a pienienie moczu najczęściej ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni;
• białkomocz i choroby nerek — leczenie opiera się na ochronie funkcji nerek oraz zmniejszeniu utraty białka, najczęściej przy użyciu leków obniżających ciśnienie tętnicze, które jednocześnie ograniczają białkomocz i spowalniają postęp choroby;
• nefropatia cukrzycowa — podstawą terapii jest dobra kontrola poziomu glukozy we krwi oraz utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego;
• kłębuszkowe zapalenie nerek — leczenie zależy od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby i może obejmować m.in. glikokortykosteroidy lub leki immunosupresyjne.

Bibliografia

1. Murray I.V., Paolini M.A. (2023). Histology, Kidney and Glomerulus. StatPearls Publishing. PMID: 32119431.
2. Kang K.K., Choi J.R., Song J.Y., Han S.W., Park S.H., Yoo W.S., Kim H.W., Lee D., Moon K.H., Lee M.H., Kim B. (2012). Clinical significance of subjective foamy urine. Chonnam Med J.; 48(3) s. 164-8. DOI: 10.4068/cmj.2012.48.3.164.
3. Moeini R., Gorji N., Kolangi F. (2017). Relationship between Foamy Urine and Renal Failure: From the Viewpoint of Avicenna. Nephron.; 136(2) s.136.  DOI: 10.1159/000464359.
4. Khitan Z.J., Glassock R.J. (2019). Foamy Urine: Is This a Sign of Kidney Disease? Clin J Am Soc Nephrol.; 14(11) s. 1664-1666. DOI: 10.2215/CJN.06840619. 

Autor